فقيل : إنّه اختيار العبد * يخلقه الرّحمن عند القصد « 1 » وقيل : بالطّاعة والعصيان « 2 » * وقيل : لا يدرك بالتّبيان « 3 »

--> ( 1 ) - اين قول به أبو الحسن اشعرى ( متوفى به سال 324 ومؤسّس فرقهء اشعريّه ) منسوب است ( ملل ونحل 1 / 97 + كشف المراد / 239 + ارشاد الطالبين / 264 ) . ( 2 ) - اين قول به قاضى أبو بكر باقلانى ( از بزرگان اشاعره ومتوفى به سال 403 ) انتساب دارد ( ارشاد الطالبين / 264 + كشف المراد / 239 + ملل ونحل 1 / 97 - 98 ) . ( 3 ) - قائل اين نظريّه شناخته نشد . در ارشاد الطالبين / 264 نيز به عنوان « وقال قوم » از گويندهء اين عقيدة ياد شده است وعلامهء حلّى به اين توضيح وتوجيه اشاره ننموده است .