شيعي نگاشته شده است ؛ عالمانى كه نه تنها در دانش كلام ، بلكه در فقه ، حديث وأدب نيز مرتبتي بالا داشته‌اند . برخى از اين كتابها عبارتند از : 1 - كتاب في الكلام تأليف قاضى سعد الدين أبو القاسم عبد العزيز بن نحرير معروف به « ابن برّاج » صاحب كتاب فقهى « المهذّب البارع » وشاگرد برجسته سيّد مرتضى علم الهدى وشيخ طوسي . 2 - كتاب في الكلام تأليف صاحب بن عباد ديلمى ، وزير معروف آل بويه وأستاذ مسلّم أدب . 3 - رسالة في الكلام تأليف نجم الدين أبو القاسم معروف به محقّق حلّى ، فقيه توانمند شيعي ومؤلّف كتب ارزشمند در فقه وأصول ، همچون « معتبر » و « معارج » . 4 - رسالة في الكلام تأليف شيخ زين الدّين محمّد بياضى ، صاحب اثر گرانبهاى « الصّراط المستقيم » در امامت . 5 - رسالة في الكلام تأليف كمال الدين ميثم بن علي بن ميثم بحراني ، صاحب شرح نهج البلاغة . « 1 » بسيارى از محدّثان ، فقها ومحقّقان علوم اسلامى نيز آثاري را به عنوان « اعتقادات » و « أصول دين » از خود بر جاى گذارده‌اند كه غالبا با هدف اقناع وارشاد وارائه نگرشهاى صحيح اعتقادي تأليف شده است . البتّه در برخى از آنها تنها به بيان معتقدات ديني بسنده شده ، ولى بعضي ديگر از آنها با استدلال همراه بوده وأحيانا مستندات قرآني وروايى را نيز در بر دارند . همچنين در صورت لزوم به نقد نظريّات ساير مذاهب ومكاتب پرداخته‌اند . از اين مجموعه است : رسالهء « اعتقادات » شيخ صدوق ، « تصحيح الاعتقاد » و « النّكت الاعتقاديه » شيخ مفيد ، « أصول عقايد » غياث الدّين دشتكى ، « اعتقادات » محقق اردبيلى ، « اعتقادات » شهيد اوّل ، « اعتقادات » علّامه مولى محمّد باقر مجلسي ، « ترجمة العقائد » فيض كاشاني ، « أصول دين » وحيد بهبهانى ، « أصول دين » ميرزاى قمى و « أصول دين » شيخ جعفر نجفي كاشف الغطاء . « 2 » اين اهتمام وپافشارى - كه نشأت گرفته از سفارشهاى قرآن وعترت نبوي بود -

--> ( 1 ) - ر . ك . الذريعة إلى تصانيف الشيعة 18 / 105 - 108 . ( 2 ) - معرّفى يكايك شخصيتهاى نامبرده در اين صفحات ، به تطويل بيش از حدّ مىانجامد . خوانندهء محترم مىتواند با رجوع به كتابهاى تراجم ورجال ، از جمله « ريحانة الأدب » و « روضات الجنّات » شناخت لازم را بدست آورد .