پيامبر خدا بوده‌اند ، امّا جز در محدودهء احكام وقوانين ديني ويا سفارشهاى اخلاقى - اگر اين محدوده را نيز دستخوش تأويل وتضييق نكنند - بر اين ادّعاى خود پايدار نبوده‌اند ! واينجاست كه آواى شكوه‌آميز امام ششم - صلوات اللّه عليه - به گوش مىرسد كه : كذب من زعم انّه من شيعتنا وهو مستمسك بعروة غيرنا . « 1 » وهم ايشان در جاى ديگر هشدار مىدهد كه علم را از سرچشمهء اصلى آن بياموزيد واز راهزنان طريق بندگى خدا بر حذر باشيد : اطلبوا العلم من معدن العلم وإيّاكم والولائج فيهم الصّدّادون عن اللّه . « 2 » كوتاه سخن آنكه بايد در شناخت همهء ابعاد دين به دامان اين گوهرهاى تابناك درآويخت ودر شناخت عقايد صحيح ، احكام نجات‌بخش الهى ، خصال ستوده اخلاقى وديگر مسائل ديني از رهنمودهاى ايشان بهره جست . اين تنها راه رستگارى بوده وگريزى وگزيرى از آن نمىباشد . ح - دانشمندان اماميّه به پيروى از پيشوايان خود وبه مقتضاى رسالتي كه دين بر دوش عالمان نهاده است « 3 » ، پاسدارى از مرزهاى عقيدة وايمان را در هر دو زمينهء ارشاد واقناع مؤمنان ، واسكات منكران وپاسخگويى به شبهات مخالفان از هر مكتب ومذهب ، پيوسته بر دوش كشيده‌اند وهيچ زماني در انجام اين وظيفة سستى نكرده‌اند . حضور متكلّم بزرگى چون هشام بن الحكم در جمع دانشمندان عقايد در روزگار هارون عبّاسى ورياست مركز علمي بيت الحكمة ، پرداختن بزرگانى چون شيخ مفيد ، سيّد مرتضى ، خواجة نصير الدّين طوسي ، علّامه حلّى و . . . به مباحثات ومناظرات اعتقادي وكندوكاو در مسائل كلامي ونيز نگارش كتب بيشمار كلامي توسّط پژوهشگران شيعي ، همه نشانهء پيشتاز بودن ايشان در مرزبانى از حوزهء عقايد ديني مىباشد . علّامهء متتبّع وفداكار ، شيخ آقا بزرگ تهرانى - قدّس سرّه - در فهرست ارزشمند وپربار خويش ، رسائل وكتب بيشمارى را در باب كلام نقل مىكند كه بدست عالمان بزرگ

--> ( 1 ) - بحار الأنوار ج 2 / 93 ح 27 ( 2 ) - همانجا / 98 ح 49 ( به نقل از صفات الشيعة صدوق ) . نيازى به ذكر نيست كه مراد از علم در اين بحث ، معارف ديني وأمور مربوط به عوالم ملكوت است ، نه دانشهاى متداول بشرى كه انسان را در تسخير طبيعت يارى مىكنند . البتّه گهگاه به مناسبتهايى در قرآن واخبار به بياناتى در اين زمينه‌ها نيز بر مىخوريم ، امّا هرگز وظيفهء هدايتگران الهى تدريس وتبيين چنين علومى نبوده است . ( 3 ) - براي آشنايى با روايات وارد شده در اين باب به كتاب بحار الأنوار 2 / 1 - 25 باب « ثواب الهداية والتعليم » رجوع شود .