ابن داود الحلي
42
سه ارجوزه در كلام ، امامت وفقه ( فارسي )
لا أقل به عنوان بهرهگيرى از روش استدلال آن بزرگواران در زمينهء مسائل اعتقادي ، از سخنان گرانبار ايشان بهره جست . سوم آنكه تنها راه آگاهى از عقايدى كه عقل را مستقيما بدانها راه نيست وبايد با مدد وحى به دست آيند ، رجوع به منابع ديني ( قرآن واخبار ) مىباشد . البتّه اين راهى است كه هر كس نمىتواند در آن گام نهد ، بلكه بايد توانائيهاى لازم مانند تشخيص أحاديث صحيح از غير صحيح ، چگونگى حل أحاديث متعارض ، شناخت راويان قابل اعتماد از غير آنها ، آگاهى از موازين عقلي وبرهاني وتسلّط بر ادبيّات عرب كسب گردد وسپس به اين مهمّ پرداخته شود . پر واضح است كه اين توانائى جز براي چند تن انگشت شمار حاصل نمىشود . « 1 » ز - در چند جاى اين مقال ، از لزوم در آويختن به دامان دودمان رسالت سخنى به أشارت به ميان آمد . اينك ضرورت دارد اين نكته به تفصيل مورد بررسى قرار گيرد وتفاوت اساسى ديدگاه شيعه نسبت به دريافت عقايد واحكام با ساير مذاهب اسلامى آشكار گردد : بيشتر كساني كه پيرامون عقايد فرق اسلامى كتاب نگاشتهاند ، منشأ اصلى اختلافات مذاهب را رويدادهاى مربوط به جانشينى پيامبر گرامى - صلّى اللّه عليه وآله - دانستهاند ، امّا از چند وچون حوادث سخنى بميان نياورده وقضايا را صرفا درگيريهاى سياسي تلقّى كردهاند . همچنانكه راه رهايى از اين اختلافات ودستيابى به عقايد حقّه را بيان ننمودهاند . امّا حقيقت اين ستكه آورندهء دين اسلام كه آئين خود را پايان بخش سلسلهء وحى مىداند وكتاب خدا را دربرگيرندهء همهء حقايق عالم تكوين معرّفى مىكند ، « 2 » هرگز پراكندگى امّت را در هيچ زمينهاى نمىپسندد وبراي پيشگيرى از انحراف وگمراهى آنان تدبير لازم را بكار مىگيرد . قرآن كتاب خداست ، همهء انسانها را در همه جا وهمه حال به سوى توحيد فرا مىخواند وپيروى از پيامبر - صلّى اللّه عليه وآله - را مايهء راهيابى ورستگارى مىشناسد . « 3 » پس هيچ زماني را نمىتوان يافت كه حقّ پوشيده شود وپويندگان وجستجوگران از دستيابى
--> ( 1 ) - فرائد الأصول / 276 : « ولكنّ الانصاف ممّن جانب الاعتساف يقتضى الإذعان بعدم التّمكّن من ذلك إلّا للأوحدىّ من النّاس » . ( 2 ) - نحل / 89 : « وَنَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ » . ( 3 ) - انعام / 158 : « قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً ، الَّذِي لَهُ مُلْكُ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ ، لا إِلهَ إِلَّا هُوَ ، يُحيِي وَيُمِيتُ . فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ النَّبِيِّ الْأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَكَلِماتِهِ وَاتَّبِعُوهُ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ » . ونيز به آيات : 97 بقره ، 57 يونس ، 64 نحل ، 89 نحل و 9 إسراء رجوع شود .