عبد الرحمن جامي
مقدمة 22
الدرة الفاخرة في تحقيق مذهب الصوفية والمتكلمين والحكماء المتقدمين
است نسخههاى مراجعه نشدهء ديگرى از درّهء فاخره باشد كه اين حواشي إضافي در آنها ديده شود ، وبا وجود آنكه احتمال دارد بعضي يا همهء اين حواشي از خود جامى بوده باشد ، در چاپ حاضر حواشي ما خود را به 45 حاشيهء مندرج در نسخهء يهودا 3872 محدود كردهايم . بايد گفت كه هريك از 45 حاشية لا أقل در دو نسخهء ديگر موجود است ، به استثناى حاشيهء شمارهء 25 كه تنها در يك نسخهء ديگر ديده مىشود . ولى چون اين حاشية در شرح لأرى نقل شده ، شكّى در اصالت واعتبار آن نمىرود . مقايسهاى از قرائتهاى متنوّع در 33 حاشيهء اصلى اين مطلب را آشكار مىسازد كه 18 نسخهاى كه آنها را در بردارد ، در دو گروه متمايز قرار مىگيرد . گروه نخستين مشتمل است بر عامّ 9276 وعقائد تيمور 393 وبخارا 7 - 427 وتصوّف 300 ويهودا 3872 . گروه ديگر مشتمل است بر حكمت 24 و or . oct . 1854 ووارنر or . ( 3 ) 702 ويهودا 5373 . چهار نسخه از نسخههاى باقيمانده يعنى لوت 670 ومجاميع طلعت 217 ومجاميع تيمور 134 ويهودا 3049 را نه مىتوان در يكى از اين دو گروه جا داد ، ونه مىشود خود آنها را در گروه يا گروههايى قرار داد . شمارهء حواشي در پنج نسخهء ديگر چندان كم است كه براي استفادهء از آنها در مقايسهء قراءتها مختلف شايستگى ندارد . چون در ميان اين 18 نسخه تنها يهودا 3872 ووارنر or . ( 3 ) 702 هر 33 حاشية را دارند ، امكان آن نبوده است كه يك نسخه را در تثبيت متنهاى همهء 33 حاشية مورد استفاده قرار دهيم . بنا بر قاعدهاى كلّى ، براي هر حاشية چهار نسخه را با يكديگر مقابله كردهايم . اين نسخهها عبارت است از يهودا 3872 ووارنر or . ( 3 ) 702 ، كه هريك نمايندهء يكى از دو گروه است ، ويك نسخهء ديگر از هريك از گروههاى گزيده در ميان نسخههايى كه آن حاشيهء مورد نظر را در برداشته است . از حاشيههاى الحاقى ، شمارههاى 5 و 13 هريك در هفت نسخه موجود است . شش نسخه ، يعنى عقائد تيمور 393 وبخارا 8 - 427 ومجاميع طلعت 271 وتصوّف