ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
93
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
چنين است : آنچه از مال دنيا باعث اصلاح آرامگاه ابدىات گردد ، همان است كه براي تو مىماند ، وكبراى مقدّر نيز چنين است : وهر مقدارى كه از دنيا براي تو مىماند شايسته است كه توجّه به بهرهبردارى از آن داشته باشى ، واحتمال مىرود كه اين جمله تذكّرى باشد در مورد مطلب قبلي يعنى دخالت ثروت در اصلاح خانهء آخرت ، به وسيله همان مالي كه در اين جا مورد نظر است . ( 62573 - 62558 ) چهارم : أو را متوجّه تأسّف نخوردن وبىتابى نكردن به خاطر مالي كه از دست داده ، به وسيلهء يك قياس استثنايى فرموده است با اين عبارت : فان جزعت ( اگر بىتابى كنى ) ، تا كلمه إليك وتوضيح ملازمه وشرطي بودن آن است كه هر چه از دستش رفته است مانند آنچه كه به دست نياورده ، روزى أو نبوده وقضاى الهى بر اين كه مال أو شود تعلّق نگرفته است . ( 62584 - 62574 ) پنجم : أو را مأمور كرده است تا با مقايسه كردن آنچه از أمور وأحوال ودگرگونيهاى دنيا كه اتّفاق نيفتاده است با آنچه پيش آمده واتّفاق افتاده است استدلال كند ، توضيح اين كه خويشتن وآنچه را كه از متاع دنيا علاقة دارد با گذشتگان ومتاع دنيايى مورد علاقهشان مقايسه كند ، خود را مثل آنها خواهد ديد آن گاه به همسانى خود با آنها يعنى دگرگونى وناپايدارى حكم خواهد كرد ، واين عبرت ، خود باعث بىميلى نسبت به دنيا ومتاع دنيايى خواهد شد . وأو را به امكان چنين مقايسهاى به وسيلهء قياس مضمرى توجّه داده است كه صغراى آن عبارت : زيرا أمور همسانند وكبراى آن نيز چنين است : وهر چه كه همسان باشد ، مقايسه قسمتى با قسمت ديگر امكان پذير است ، گويى چنين گفتهاند : هرگاه ما يلي كه دنياي پس از خود را مشاهده كنى به دنياي پس از ديگران نگاه كن . ( 62606 - 62585 ) ششم : أو را برحذر داشته است از اين كه مبادا از جمله كساني باشد كه چون پندشان دهند ، بهره نگيرند ، مگر نصيحت وسرزنش با آزار واذيت همراه