امام ( ع ) در اين خطبه أموري را براي بارى تعالى اثبات وأموري را نفى كرده ، وآنچه اثبات فرموده ده چيز است : ( 21389 - 21386 ) 1 - كلّ شيء خاضع له : واژه خضوع به معناى خشوع است ، واين مشترك لفظي است ودر اين جا بر حسب مفاهيم مشتركى كه دارد به كار رفته است ، زيرا خشوع انسان در برابر خداوند عبارت است از اطمينان وآرامش يافتن بدو وفروتنى وخضوع در برابر اوست وخشوع فرشتگان مداومت وكوشش خستگى ناپذير در عبادت وپرستش اوست ، كه ناشى از توجّه آنها به كبريايى وعظمت بارى تعالى است ، خشوع موجودات ديگر عبارت است از منفعل ومتأثّر بودن از قدرت أو وطوق رقيّت امكان را به گردن داشتن وهمچنين نيازمندى آنها بدوست ، واژه مشترك اگر چه در همگى مفاهيم خود بطور حقيقي به كار نمىرود ، ولى چنان كه پيش از اين روشن كرده‌ايم ، مىتوان آن را با ذكر قرينه مجازا در تمام مفاهيم آن به كار برد ، ودر اين جا اضافه شدن آن به عبارت كلّ شيء قرينه است ، ومىتوان آن را در حكم متعدّد دانست مانند قول خداوند متعال در آية « إِنَّ اللَّهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ « 1 » » كه در اين صورت مانند اين است كه گفته شده : فرشتگان براي أو خاشعند ، بشر براي أو خاشع است و . . . بنا بر اين در عبارت مذكور حق تعالى به دو صفت توصيف شده است : يكى اين كه عظيم وبزرگ است ديگر غنا وبىنيازى اوست ، امّا عظمت چيزى صورتهاى مختلف دارد ، يا تنها در نفس عظيم وبزرگ است وخرد آدمي مىتواند به كمال آن احاطه پيدا كند ، وكنه حقيقت آن را بداند ، ويا اين كه برخى از عقول مىتوانند اين احاطه وآگاهى را بيابند ، هر چند أكثر مردم از اين ناتوان باشند ، در اين دو صورت اطلاق واژه عظمت إضافي ونسبى است ونتيجة مقايسه جهت عظمت آن چيز نسبت به ما دون آن مىباشد ، صورت ديگر اين است كه تصوّر آن كه خرد بدو راه يابد وبه وجود أو

--> ( 1 ) سوره احزاب ( 33 ) آية ( 56 ) يعنى : خداوند وفرشتگانش بر پيامبر درود مىفرستند .