نوع اوّل ، جملاتى هستند كه داراى دو كلمه‌اند وداراى چهار بحث است : بحث اوّل - در مورد تجنيس ( هم جنس بودن ) است . دو كلمهء متجانس داراى أنواع زير است : 1 - تجنيس تام ، دو كلمهء متجانس اگر مفرد ودر نوع حروف وتعداد وحركات وكيفيت يكسان باشند ، تجنيس تام ناميده مىشود ، مانند قول عرب كه مىگويد : « حديث حديث » سخن تازه ومانند سخن حريرى شاعر ولا ملأء الرّاحة من استوطأ الراحة : « به راحتى كامل رسيد كسى كه پا روى راحتى بگذارد . » 2 - أنواع تجنيس ناقص ، ميان دو كلمهء مفرد در حركات اختلاف است مانند گفتهء عرب كه گفته است : جبّة البرد جنّة البرد « قبايى كه از جنس برد باشد سپر سرماست » بين دو كلمهء برد وبرد تجنيس با اختلاف حركات است . ممكن است ميان دو كلمهء مفرد از لحاظ حركت وسكون اختلاف باشد مانند سخن عرب كه گفته است : البدعة شرك الشرك : « بدعت دام شرك است » ميان شرك وشرك تجنيس است منتها با اختلاف حركت وسكون . ممكن است اختلاف ميان دو كلمهء مفرد از لحاظ تشديد باشد مانند قول عرب كه گفته است : الجاهل امّا مفرّط وامّا مفرط ، « نادان در كار يا زيادة روى مىكند يا كوتاهى . » ممكن است ميان دو كلمهء مفرد در تعداد حروف اختلاف باشد . بدين صورت كه دو كلمه در حروف وشكل مساوى باشند وسپس به يكى از دو كلمه حرفى اضافه شود اين دو كلمه را مزيل هم ناميده‌اند . حرف اضافه شده ممكن است در آغاز كلمه باشد مانند سخن بارى تعالى : وَالْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَساقُ « 18 » حرف « ب » در ساق دوّم اضافه شده است ، وممكن است حرف

--> ( 18 ) سورهء قيامت ( 75 ) : آيهء ( 30 ) : ساقهاى پا ( از شدّت غم عقبى وحسرت دنيا ) به هم در پيچيد در آن روز ، خلق را به سوى خدا خواهند كشيد .