ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
70
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
1 - وجود وتحقّق أشياء در خارج ، 2 - وجود وتحقّق أشياء در ذهن ، 3 - وجود وتحقّق أشياء در لفظي كه هدايت كننده باشد بر آنچه كه در ذهن است ، 4 - وجود وتحقّق أشياء در نوشتهاى كه راهنما باشد به آنچه در سخن است . برترى سخن در زيبايى گاهى مربوط به كتاب است وگاهى به واسطهء خود لفظ بدون توجه به معنى وگاهى به واسطهء لفظ است از آن جهت كه بر معناى قراردادى دلالت دارد . وگاهى به سبب لفظ است از آن جهت كه به دلالت التزامى بر معنى دلالت مىكند . آن زيباييها كه مربوط به كتابت است از تكلّف خالى نيست ، وچون سخنى كه ما در صدد شرح آن هستيم ، سخن حضرت علي ( ع ) خالى از تكلّف وبيراهه روى است ، پس بيان محسّنات كتابت كم فايده است وبدين خاطر آن را رها كرديم . ( باب اوّل ) باب أول در زيباييهايى است كه به خود لفظ بر مىگردد وآن يا به تك تك حروف مربوط است ويا به تركيب ويا به يك كلمه ويا به كلمات زياد از اين لحاظ است كه اين باب به دو فصل تقسيم مىشود : فصل اوّل در چيزهايى است كه به تك تك حروف وتركيب آنها وچگونگى كلمه مربوط است وداراى بحثهايى است بحث اوّل : در مخارج حروف است وآن 16 قسم است :