مادر ، واين امر از حال آن حضرت آشكار است ، زيرا كه أو سرور عارفان بعد از رسول خدا ودر رأس اولياى خدا بود . دانستيم كه دوست داشتن مرگ وعلاقهء به آن ريشه در جان اولياى خدا داشته وفقط از آنها ساخته است ، زيرا مرگ وسيله‌اى است كه آنها را به ملاقاة بزرگترين محبوبشان وبه بالاترين كمال دلخواهشان مىرساند . دليل اين كه انس امام ( ع ) به مرگ بيشتر از طفل به پستان مادر است اين است كه محبّت طفل به پستان مادر وانس وعلاقهء وى به خاطر كششهاى حيواني است ودر معرض زوال ونابودى است . امّا علاقهء امام ( ع ) به ملاقاة پروردگار ورسيدن به حق ميلى عقلي وپايدار است ، واين كجا وآن كجا ؟ ( 3358 - 3345 ) فرموده است : بل اندمجت على مكنون علم لو بحت به لاضطربتم اضطراب الأرشية في الطّوى البعيدة . اين سخن امام ( ع ) اشارهء اجمالي است به اين كه نسبت دادن ترس از مرگ به آن حضرت صحيح نيست . علت عدم قيام آن حضرت علمي است كه آن حضرت بدان واقف است ، زيرا آگاهى أو به پايان أمور وتوفيق نيافتن در آنها واشراف آن حضرت به نتايج اعمال با چشم بصيرت كه همچون آينهء صاف است أمور را در آينهء عالي ذهن آن حضرت متجلّى مىساخته است . آگاهى حضرت به فساد أمور ودرك سريع آن حضرت از مصالح موجب خويشتن‌دارى حضرت از قيام براي خلافت بوده است ، بر خلاف افراد ناداني كه به كارهاى مهمّ از روى كوتاهى انديشه نه از روى بينش صحيح اقدام مىكنند وگرفتار مىشوند . بعد از ذكر دليل خوددارى از اقدام براي خلافت ، همگان را به عظمت علمي كه داشته است به وسيلهء جمله‌اى كه ذكر شد توجّه مىدهد . جملهء شرطيّه : لو بحت . . إلى آخر . . . صفت است براي كلمهء علم ودر موضع جرّ است ودر اين صورت اگر براي مردم آشكار شود كه امر خلافت به كجا منتهى مىشود وبه چه افرادى خواهد رسيد ومردم به چه حال ووضعي در خواهند آمد مضطرب شده وآرا و