اگر آنها را با كمترين نيرو بفشرى آب مىشوند ، در عين حال با همين لطافت قادرند زمين سخت را بشكافند ودر لابلا ودل سنگها نفوذ كنند . وجود اين نيروى شديد در اين اجرام لطيف وضعيف ناگزير بايد به تقدير خداوند عزيز وحكيم باشد . سوّم - طبايع چهارگانه در يك ميوه وجود دارد ، مانند ترنج كه پوستش گرم وخشك ، گوشتش سرد وتر ، ترشى آن خشك وسرد ، ودانهء آن گرم وخشك است . پيدايش اين طبايع متضاد از يك ميوه ناگزير بايد به دستور خداوند حكيم باشد . چهارم - هر گاه در يكى از برگهاى درختى كه از يك دانه به وجود آمده است بنگرى در آن خط مستقيمى را مانند نخاع بدن انسان مىبينى كه مرتّب از آن انشعابى جدا مىشود واز آن انشعاب ، انشعاب ديگرى تا به آن حد مىرسد كه انشعابات ، با چشم ديده نمىشود ، اقتضاى حكمت الهى اين است كه قوّهء جاذبهء اين برگها را قوت ببخشد تا بتواند اجزاى لطيف زمين را از اين مجراى تنگ جذب كند . هر گاه به عنايت خداوند سبحان در چگونگى يك برگ واقف شدى خواهى دانست كه عنايت خداوند در تمام درخت كاملتر است والبتّه عنايت خداوند در تمام گياهان كاملترين است ، پس از اين كه دانستى تمام گياهان براي استفادهء حيوانات آفريده شده خواهى دانست كه عنايت خداوند در خلق حيوانات كاملتر است ووقتي دانستى كه آفريدن حيوانات براي انسان است ، خواهى دانست كه انسان نزد خداوند پر ارزش‌ترين مخلوقات عالم است كه خداوند أو را از هر نظر گرامى داشته ، همچنان كه فرموده است : وَلَقَدْ كَرَّمْنا بَنِي آدَمَ . . . ونيز در باب اكرام به وى فرموده است : وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَ . براي دريافت معناى « نسمة » لازم است كه عجايب صنع خدا را در بدن