اگر حاجى چنين پندارد كه شيطان بر إبراهيم ظاهر شده است وبر أو ظاهر نمىشود بايد بداند كه اين خود وسوسهء شيطان است كه بر قلب أو القا كرده است تا چنين پندارى كه رمى جمره فايده‌اى ندارد وبه بازى شبيه است وبايد اين وسوسه را با جديّت از خود دور كند وبا رمى جمره دماغ شيطان را به خاك بمالد . اين عمل هر چند در ظاهر رمى عقبه « 19 » با سنگ‌ريزه است ولى در حقيقت سنگ انداختن به صورت شيطان وشكستن پشت اوست . زيرا به خاك ماليدن دماغ إبليس جز به امتثال امر خدا وبزرگ شمردن دستور حق متعال حاصل نمىشود . امّا قرباني - حاجى بايد بداند كه غرض از قرباني تقرّب جستن به خداى تعالى وامتثال فرمان اوست وقرباني بايد كامل وصحيح الاعضا باشد وبدين اميد قرباني كند كه خداوند با هر جزئي از قرباني جزئي از بدن أو را از آتش آزاد فرمايد . در لسان روايت نيز وعده شده است : « هر چه قرباني گرانتر وكاملتر باشد آزادى انسان از آتش بيشتر وكاملتر خواهد بود » . واين شباهت دارد به تقرّب به دربار سلطان به اين ترتيب كه برايش گوسفندى قرباني كنى وضيافتش را كامل بجا آورى . فايدهء قرباني يادآورى خداوند متعال است به هنگام نيّت ذبح با اين اعتقاد كه قرباني انسان را به خدا نزديك مىكند . اين بود آنچه از اسرار واعمال باطني حج كه بايد به آن اشاره مىكرديم . حال كه به اين اسرار توجه پيدا كردى به شرح متن باز مىگرديم . ( 2112 - 2100 ) فرموده است : وفرض عليكم حجّ بيته اين جمله به وجوب حج بر مردم اشاره دارد واين كه حج از ضروريّات دين است . امام ( ع ) بيت را به حرام توصيف كرده است زيرا بر مردم انجام چيزهايى

--> ( 19 ) عقبه همان محل پرتاب ريگ به شيطان است ( رمى - جمره ) - م .