ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
456
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
سجود در نماز كه بيان كنندهء تواضع ما در برابر خداوند با آن هيأت خاص مىباشد ، ونفوس به عظمت خدا انس پيدا مىكنند . ولى اعمالي مانند رمى جمره و . . . كه در حجّ واجب است عقل ما به رموز آنها دست نمىيابد وانجام دادن آنها به خاطر امر خدا وبه قصد امتثال امر أو مىباشد ، از آن جهت كه تبعيّت آن واجب است . در انجام اين اعمال عقل ما نقشى ندارد ، نفس وطبع ما براي انجام فعل از آن جهت كه فايدهء خاصي را داراست به دور مىباشد ، زيرا آنچه را كه عقل ما درك كند وحكمت را در عمل بفهمد طبع ما به انجام آن ميل كامل پيدا مىكند واين ميل در جهت فرمانبرى ما را كمك كرده وعلّت انجام فعل مىشود چه بسا كه همين فهم علّت ، كمال بندگى وخضوع را براي ما به وجود آورد وبه همين دليل است كه پيامبر ( ص ) خصوصاً در بارهء حجّ فرموده است : لبيّك بحجّة حقّا تعبّدا ورقا . اين تعبّدا ورقّا را در نماز وغير آن نفرموده است زيرا اقتضاى حكمت الهى در رابطه با نجات مردم اين است كه اعمالشان بر خلاف هواي نفسشان باشد بلكه اختيار نفس وخواست آنها بايد به دست شارع باشد ودر اعمالشان صرفا راه فرمانبردارى را بروند ومقتضاى عبوديّت اين است كه آنچه را از أنواع عبادت كه عقلشان بدانها نمىرسد واز مقتضاى طبعشان به دور است به خاطر بندگى محض آن را انجام دهند وريشهء تعجّب مردم از اعمال عجيب فراموشى از اسرار آنهاست . امّا شوق - فهميدن اين حقيقت كه خانه ، خانهء خداست وآن را به منزلهء پيشگاه سلاطين قرار داده است اشتياق برانگيز است ، پس هر كس قصد خانهء خدا كند قصد خدا را كرده است وهر كه به وسيلهء مثال محسوس ( خانه كعبه ) آهنگ حضرت بارى تعالى كند شايسته است به دليل شوق خويش به محضر حق وكعبهء حقيقي كه در آسمان است - واين كعبهء در زمين به منظور توجّه به كعبهء حقيقي بنا شده - حركت كند . وخانهء حق را با همين هدف