شود در بيشتر أحوال ترس بر دل أو غلبه مىكند . به همين دليل است كه عرفا خود را در تنگنايى سخت مىبيند ولذا مغفرت ورحمت بدون تحقق شرايطى تحقق نمىيابد . وعارف خود را از رسيدن بدانها درمانده مىبيند . چنان كه خداوند تعالى مىفرمايد : وَإِنِّي لَغَفَّارٌ لِمَنْ تابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدى « 49 » . خداوند در اين آيهء شريفه ونيز در سورهء والعصر آمرزش را مشروط به چهار شرط قرار داده ( ايمان ، عمل صالح ، توصيهء به حق ، توصيهء به صبر ) ودر جايى ديگر اين شروط را مختصر كرده ودر يك شرط كه جامع الشرائط است آورده وفرموده است : وَلا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ يعنى آمرزش خدا به نيكوكاران نزديك است . ومىدانيم كه احسان جامع همهء شرايط است تأثّر بندهء شايسته از تلاوت اين است كه به صفتي كه آية از آن حكايت مىكند در آيد . يعنى به هنگام تلاوت آيه‌اى كه بر عذاب دلالت مىكند از خدا بترسد وبه هنگام آية بشارت ، به رحمت خدا دل ببندد وخوشحال شود وبه هنگام ذكر صفات وأسماء خدا از جهت جلال وعظمت خدا ، خاضع شده سرش را فرو اندازد وبه هنگام ذكر كفّار وبيان عمل وانديشهء آنها در بارهء خدا كه وى را داراى زن وفرزند مىدانستند از تأسف وزشتى بيان آنها صدايش گره مىخورد ودلش مىشكند واز آنچه كه ستمكاران مىگويند خدا را والا ومنزّه مىداند وبه هنگام ذكر بهشت در باطن خود به آن شوق پيدا مىكند ، وهنگام ذكر آتش ( جهنّم ) بدنش از ترس مىلرزد . نقل شده كه رسول خدا ( ص ) به ابن مسعود فرمود برايم قرآن بخوان ، ابن مسعود مىگويد سورهء نساء را گشودم وخواندم تا به اين آية رسيدم : فَكَيْفَ إِذا جِئْنا مِنْ كُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِيدٍ وَجِئْنا بِكَ عَلى هؤُلاءِ شَهِيداً « 50 » . ديدم كه دو چشم پيامبر پر از أشك شده است وفرمود بس است . دستور پيامبر بر توقف قرائت قرآن براي اين

--> ( 49 ) من آمرزندهء كساني هستم كه توبه كنند وايمان بياورند وعمل شايسته انجام دهند وهدايت شوند . ( 50 ) سورهء نساء ( 40 ) : آيهء ( 41 ) : چگونه خواهد بود هر گاه از هر امّتى گواهى بياوريم وتو را بر آنها گواه بگيريم .