2 - مفسّر قرآن به ظاهر عربى قرآن مبادرت ورزد بدون آن كه از سماع ونقل وآنچه كه متعلّق به غرايب قرآن ومعاني ألفاظ مبهم ويا آنچه مربوط به اختصار ، حذف ، اضمار ، تقديم ، تأخير ومجاز است كمك بگيرد . بنا بر اين كسى كه به ظاهر تفسير حكم كند به صرف فهم عربى به استنباط معنى بپردازد زياد اشتباه خواهد كرد ودر زمرهء مفسّران به رأى قرار مىگيرد ، مانند اقسام تفسير در بارهء اين آيهء شريفه : وَما مَنَعَنا أَنْ نُرْسِلَ « 44 » اين كه به ظاهر عربى آية نگاه كند چنين مىپندارد كه مقصود اين است كه ناقهء صالح بينا بوده وكور نبوده است [ مبصرة را صفت ناقة گرفته‌اند ] در حالي كه معنى آية مبصرة يعنى نشانهء روشنگر است [ مبصرة صفت آية است نه ناقة ] ونيز پنداشته‌اند كه ظلم در آية منظور ظلم به غير است ، در حالي كه منظور به ناقة است وآية به صورت منقول منقلب است . مانند آيهء شريفهء وَطُورِ سِينِينَ « 45 » وهمچنين در باقي اجزاى بلاغت تفسير به رأى صورت مىگيرد . بنا بر اين هر كس به ظاهر عربى قرآن ، در تفسير ، اكتفا كند بدون آن كه از نقل كمك بگيرد تفسير به رأى كرده است . مقصود از نهى تفسير به رأى همين معناست نه فهم اسرار معاني وروشن است كه نقل أقوال براي فهم معنى كفايت نمىكند . براي استواران در علم ، از اسرار قرآن به اندازهء صفاى عقل ودرجهء استعداد وكوشش در تحقيق ودر نظر گرفتن اسرار وپندها ، كشف مىشود . وبراي هر يك از أهل بينش به اندازهء كوششان در ارتقاء به درجات معاني ، درك وفهم حاصل مىشود با وجودي كه همگان در فهم ودرك ظاهر قرآن مشتركند . براي توضيح بيشتر معناى فوق مىتوان فهم بعضي از أهل بينش را در مورد دعاى پيامبر ( ص ) در سجود مثال آورد : « از خشمت به

--> ( 44 ) سورهء بني إسرائيل ( 17 ) : آيهء ( 59 ) : وبه ثمود آيت ناقة را كه همه مشاهده كردند بداديم . ( 45 ) چنانچه سينين به معناى سينا باشد به معناى سنگ ريزه است ودر نتيجة بايد طور سينين ، سينين طور باشد .