ساخت كه آمادگى براي مرتبه‌اى از توحيد كه أعلى واخفاست داشته باشند وفرمود هر كس از روى خلوص بگويد لا اله الا اللّه وارد بهشت مىشود . واين كلام پيامبر اشاره دارد به توحيد مطلق وخارج ساختن هر قيدى از درجهء اعتبار . پس از توضيح فوق احتمال مىرود منظور امام ( ع ) در بين مراتب ياد شده ، مرتبهء اوّل توحيد باشد . بدين ترتيب منظور أو كه فرمود : اوّل الدّين معرفته ، روشن است . زيرا اين مقدار از دين حق در نزد هر كسى روشن است واحتمال دارد كه منظور حضرت توحيد كامل باشد كه مقصود نهايى عارف وآخرين مرتبهء سلوك است . بنا بر اين منظور از اوّل الدّين ، اوّليّت آن در خود انسان است واين سخن اشاره دارد به علّت غايى . علّت غايى از نظر عقلي بر ديگر علل مقدّم است هر چند در وجود مؤخّر باشد . توضيح مطلب اين است كه معرفت كامل كه نهايت كوشش عارف است از آغاز امر حاصل نمىشود بلكه نيازمند وصول به مراتب ديگر معرفت است وتحصيل معرفت كامل نيازمند رياضت وزهد وعبادت وپذيرفتن أوامر الهى از روى تسليم ورضامندى است . پذيرفتن أوامر الهى وسيلهء كمال دين شخص شده وبه انسان آمادگى مىدهد كه اوّلا وجود خدا را از روى يقين تصديق كند ، سپس يگانگى أو را بپذيرد ، وبراي أو اخلاص بورزد ، ودر نهايت هر چيزى غير خدا را نفى كند . آن گاه است كه در أمواج درياى عظمت غرق شود ، هر مرتبه‌اى را كه ادراك كند نسبت به مرتبهء قبل به كمال رسيده تا سرانجام به كمال ومعرفتي كه مطلوب اوست بر حسب استعدادش دست يافته وبا كمال معرفت دينش كامل شود وسير إلى اللّه را به پايان برساند . ( 1076 - 1072 ) فرموده است : وكمال معرفته التّصديق . . . تا نفى الصفات عنه در عبارت امام ( ع ) ترتيب اين مقدمات بدين گونه قياس مفصّل ناميده مىشود . قياس مفصّل قياس مركبى است كه در آن چندين نتيجة در هم آميخته