رابطه با ساير موجودات اين عالم هستند وبراي تأمين منافع انسان مفيدند مىباشند . علاوة بر اينها خداوند متعال نيروى عقلي را كه سبب خيرات باقي ونعمتهاى دائمي كه فنا ناپذير وبىشمارند . به انسان افاضه فرموده است . تمام اينها در حقيقت براي بندگان نعمتهاى الهى وبخششهاى ربّانى هستند به گونه‌اى كه اگر چيزى از آنها مختل شود منفعت انسان از آن جهت مختل مىشود . روشن است كه اگر انسان تمام وقت خود را در انديشهء شمارش آثار رحمت خداوند تعالى در يكى از أنواع اين نعمتها به كار گيرد انديشه‌اش به جايى نرسيده ، درمانده مىشود واز شمارش آنها باز مىماند وانسان با اين حال از شكر خداى متعال غافل واز شناخت خداوند جاهل وبر معصيت أو مصرّ مىباشد . بدين لحاظ شايسته است كه خداوند متعال پس از توجّه دادن انسان به اقسام نعمت ومنّت گذاشتن بر انسان از اين بابت بفرمايد : وَآتاكُمْ مِنْ كُلِّ ما سَأَلْتُمُوهُ وَإِنْ تَعُدُّوا نِعْمَتَ اللَّهِ « 10 » . انسان چون معصيت خدا را مىكند وگرفتار كفر ورزيدن به نعمتهاى خداست ظالم به نفس است چنان كه خداوند مىفرمايد : قُتِلَ الْإِنْسانُ ما أَكْفَرَهُ « 11 » . در حقيقت ناسپاسى انسان آشكار است ومنزّه است خداوندى كه نعمتهاى أو غير قابل شمارش وبخششهاى أو از محاسبه خارج است . فايدهء اين تذكّر خداوند آگاهاندن بىخبرانى است كه در بستر زندگى آرميده‌اند ولازم است كه شكر خداوند سبحان را بجا آورند وبه نعمتهاى أو اعتراف كنند وهميشه اين تذكّر را به خاطر داشته باشند . ( 1029 - 1025 ) فرموده است : ولا يؤدّى حقّه المجتهدون .

--> ( 10 ) سورهء إبراهيم ( 14 ) : آيهء ( 34 ) : اگر بخواهيد نعمتهاى خدا را بشماريد نمىتوانيد به حقيقت انسان ستمكار وناسپاس است . ( 11 ) سورهء عبس ( 80 ) : آيهء ( 17 ) : كشته باد انسان چقدر ناسپاس است ؟