فصل دوم - كمالات نفساني علي ( ع ) فضايل نفساني يا به اعتبار قوهء انديشه است ويا به اعتبار قوهء عملي . بنا بر اين در اين جا دو بحث است : بحث اوّل - امام علي ( ع ) جامع كمالات قوهء نظريّه است وكمال قوهء نظري به كمال يافتن حكمت نظري است وكمال حكمت نظري عبارت از كمال نفس انساني است . وكمال نفس انساني به درك معارف حقيقي وتصديق حقايق نظري به اندازهء توان بشرى است وشك نيست كه اين مرتبه براي آن حضرت ثابت بوده است . توضيح اين معنى اين است كه امام علي ( ع ) پس از رسول خدا سيّد عارفان بوده است واين كه آن جناب به مقام وصول حق دست يافته است . تحقيق اين مطلب چنين است كه در علم چگونگى سلوك ثابت شده است كه وصول عارف به حق زماني حقيقت دارد كه از خود فراموشى به وى دست دهد وجناب حضرت حق را از جهت اين كه فقط اوست ببيند واگر نفس خود را مىبيند به اين لحاظ باشد كه وجود اعتباري دارد نه از اين جهت كه به زيور حق آراسته شده است . در گفتار وإشارات آن حضرت أموري وجود دارد كه وصول آن حضرت به اين مرتبه را بيان مىكند واز آن موارد به ذكر سه مورد مىپردازيم : أول - گفتار آن حضرت است كه : « اگر پرده‌ها برداشته شود بر يقينم چيزى افزوده نمىشود » « 151 » . چنان كه مىدانى اين سخن اشاره به كمالات نفساني مربوط به قوهء نظري است كه براي آن حضرت بالفعل حاصل بوده واين نشانهء تحقق وصول كامل به مرتبه‌اى است كه حتى براي أوليا وصولش ممكن نيست ( منظور از أوليا در اين جا غير جانشينان پيغمبرند . )

--> ( 151 ) لو كشف الغطاء ما ازددت يقينا .