كمال آن حضرت را در فقه تعيين مىكند سخن پيامبر ( ص ) است كه فرمود : « شايسته‌ترين شما براي قضاوت علي ( ع ) است . » وكسى كه داناترين شخص در قضاوت باشد ناگزير بايد به قواعد فقه وأصول داناتر وآگاه‌تر باشد . اما فصحا : روشن است تمام كساني كه پس از آن حضرت به فصاحت مشهورند ، ذهنشان را از ألفاظ آن حضرت انباشته‌اند وكلام وخطب آن حضرت را فرا گرفته‌اند ، مانند ابن نباته وغير أو كه در رأس اين سلسله قرار دارند . اما علماى نحو ، اوّلين واضع نحو أبو الأسود دئلى است وأو به ارشاد حضرت علي ( ع ) دست به اين كار زد . آغاز كار چنين بود كه أبو الأسود وشنيد مردى اين آية را قرائت مىكند : وَأَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى ( به كسر لام رسول ) بر أو ايراد گرفت وگفت : پناه بر خدا از جور بعد از كور . يعنى از نقصان ايمان پس از فزونى آن . أبو الأسود پس از اين جريان به علي ( ع ) مراجعه كرد وعرض كرد قصد دارم براي مردم قواعدى بنويسم كه سخنشان را با آن تنظيم كنند . امام فرمود « نحو » بنويس . وأو را به كيفيت اين قواعد هدايت كرد وبه وى أموري آموخت . اما علماى صوفي وبزرگان عرفان ، نسبتشان به علي ( ع ) در تصفيهء باطن وچگونگى سلوك به سوى خداوند متعال آشكار است . اما علمايى كه با أمور جنگ واسلحه سر وكار دارند نسبتشان به علي ( ع ) روشن است . از آنچه گفتيم ثابت شد آن حضرت أستاذ جهانيان وهدايتگر آنها به راه حق پس از رسول خدا بوده است . مناقب وفضايل آن حضرت بيش از آن است كه به شمار آيد .