ابن ميثم البحراني ( مترجم : محمدى مقدم / نوايي )
168
شرح نهج البلاغة ( فارسي )
وسع مالي وقادر بر ادامهء اين وضع وبهتر ساختن آن باشد . جزئيّات خطابه بعضي از جزئيّات خطابه خير وبعضي شرّ است . آنچه خير است به دو قسم تقسيم مىشود يا مربوط به أمور جسماني است مانند خوشى ذات وزيادى دوستان وفرزندان صالح ، وتوانگرى وبخشندگى ونيرومندى ، تندرستى وزيبايى ، زبان آورى وخوشبختى ونيك اقبالى يا مربوط به أمور نفساني است مانند علم ، تيزهوشى ، زهد ، شجاعت ، پاكدامنى ، حسن سيرت ، اخلاق نيكو وبه دست آوردن لوازم هنر وتجارت بر طرف مشورت لازم است كه بر آمادگى هر يك از اين خصوصيّات اشاره كند وهمچنين است آنچه مربوط به أمور سودمند است . سودمند چيزى است كه نتيجهء مطلوب داشته باشد ، مانند طلب وجديّت فرآهم كردن أسباب ووسايل ودريافت فرصتها واز دست ندادن فايدهها . امّا أمور شرّ أموري هستند كه در مقابل أموري كه ذكر شد قرار دارند وبر طرف مشورت است كه به دورى جستن از علل شر وآنچه كه مانع خير مىشود اشاره كند مانند برگزيدن خوشى وتنبلى ولهو ولعب واز دست دادن أسباب وفرصتها وبىتوفيقى . گاهى خطيب به آماده كردن مقدماتى نيازمند است كه اين خير بهترين خيرها وآن امر ، سودمندترين أمور است . مثل اين كه حكم كنيم بهترين كارهاى خير آن است كه همگانىتر ، با دوامتر ، پر فايدهتر وسزاوارترين كارهاى خير باشد كه خودش مقصود وهدف است . وچون مورد نياز است بزرگترين ، مشهورترين وبيشترين كارهاى خير است وبراي اين كه بزرگان وتودهء مردم بداند مايلند بيشترين خيرهاست . همچنين خطيب نيازمند تهيّهء مقدماتى است تا بيان كند كه اين شر زيانبارترين شرهاست ، مانند اين كه حكم كنيم كه بدترين شرها عمومىترين ،