اختلاف مرجئه در مسئلهء امامت 106 . مرجئه در مسئلهء امامت باهم اختلاف‌نظر داشتند . ابو حنيفه معتقد بود كه امام بايد مردى از قريش باشد . او به حديث پيامبر ( ص ) استدلال مىكرد كه فرموده است : « همهء پيشوايان از قريش‌اند . » راويان اين حديث را از ابو اسامه به نقل از عوف از زياد بن مخراق از ابو كنانه از ابو موسى اشعرى روايت كردند كه پيامبر ( ص ) بر در خانه‌اى كه در آن گروهى از قريشيان بودند ، ايستاد و دو چوبهء دو طرف در را گرفته ، پرسيد : « آيا جز قريشى در اين خانه هست ؟ » گفتند : تنها فلانى كه خواهرزاده ماست . فرمود : « خواهرزادهء هر قومى از آنان به شمار مىآيد . » سپس فرمود : « اين امر [ امامت ] همواره در ميان قريش است ، تا وقتى كه هرگاه از آنان درخواست مهربانى شود ، ترحمّ نمايند و هرگاه قضاوت كنند عدالت پيشه سازند و هرگاه تقسيم كنند اين كار را عادلانه انجام دهند . » ديدگاه غيلانيه و مرجئه در مسئلهء امامت 107 . غيلانيه كه پيروان ابو مروان غيلان شامى هستند ، معتقدند كه امام مىتواند از قريش يا از ديگر اقوام عرب يا عجم باشد . تنها شرط امام اين است كه نيكوكار ، باتقوا ، آگاه به كتاب و سنّت و عامل به آن باشد و در ميان مردمى كه عهده‌دار عقد امامت مىشوند بهترين باشد . مردم به انتخاب بهترين افراد در نزد خدا ، مكلّف نيستند ؛ تنها وظيفه دارند كه از ديد خود بهترين فرد را در علم و عمل برگزينند . آنان معتقد بودند خداوند بر شخص برتر واجب كرده تا هرگاه مورد انتخاب مردم قرار گرفت ، امامت و پيشوايى را بپذيرد و بر مردم واجب نموده است تا امامت را از او كه در علم و عمل برترين آنان است ، به سوى ديگرى منصرف نگردانند . 108 . اين فرقه براى اثبات اين گفتهء خود كه امامت براى ديگر اقوام [ غير قريش ] هم رواست ، به گفتهء عمر بن خطاب استدلال كرده‌اند كه گفته