محمود بن هدايت الله افوشته اى نطنزى

57

نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى )

مؤيد اين مقال حكايتى درين مقام مسطور ميگردد و يحتمل كه نامناسب ننمايد : مخفى نماند كه قبل از آنزمان كه نوّاب پادشاه بىعديل ، بتأييد ملك جليل بر سرير جهانبانى استقرار يابد شخصى از ولايت اصفهان چند خروار اجناس از برنج و گندم بقصبهء نطنز آورده بتسعير معمول آنزمان برنج يكمن به وزن تبريز بهشتاد دينار تبريزى و گندم يكمن به وزن مذكور بچهل دينار ميفروخت و خلايق برغبت خاطر اجناس مذكوره به قيمت ميخريدند . درين اثنا خبر جلوس همايون حضرت پادشاه نوشروان حشمت به گوش آنشخص رسيد بىآنكه حكمى در باب تسعيرات از موقف جلال صدور يافته باشد يا كسى درين باره حرفى به او گويد ، بارادهء خود گندم يكمن به بيست دينار و برنج بچهل دينار مقرر كرد و اين از آثار معدلت پادشاه عدالت دستگاهست كه امنيت طرق و شوارع بىوجود مستحفظان و نگهبانان مترددّين و تجار بفراغ بال در نزول و ارتحال ، بىكثرت قافله در هيچ مرحله تفرقه و دغدغه بخاطر راه ندهند و كسى اگر يكسر تير از معموره جدا شدى مال بلكه سر در معرض زوال بودى با دو كس بلكه تنها آمد و شد مينمود و كسى را قدرت و ياراى آن نبود كه در او تيز نگاه كند . نظم يكى گر ز غرب آمدى سوى شرق * سرا پاى او در گهر گشته غرق نبودى كسى را مجال ستيز * كه بيند بسوى گهرهاش تيز و از همه بهتر و خوشتر آنكه در مدت پادشاهى آن آفتاب برج معدلت ، اوقات رعيت در كمال رفاهيت و فراغت گذران بود و هيچ رعيّتى روى تحصيلدار نديد و كسى را از كسى طلبى و توجيهى و تحصيصى در كار نبود و ارباب قلم و رقم و اصحاب تعدى و ستم در بيغوله‌ها رفته دفتر حساب را خشت بالين كردند و مانند قلم سر از كنج تاريكى و تيرگى بيرون نمىآوردند و مانند كاغذ جائى سفيد نميگشتند ،