اينطور مجمعى چشم و گوش شخص آفرينش نديده و نشنيده و پادشاهان لايق « 1 » با وجود وسعت مملكت و بخت موافق و كثرت اسباب عيش و عشرت ، هرگز پيك خيال ايشان بسرحد ادراك اين صنايع و بدايع نرسيده . از مشرفان و سركاران اين جشن غرائب آثار استماع رفت كه مبلغ چهارصد تومان « 2 » صرف اين چهار قلعه و اسباب آتشبازى شد و اخراجات چراغان و اسباب و مصالح آن و ساختن آن عجائب و غرائب كه در آن ميدان ، به عرضهء ظهور آورده بودند با اجرت « 3 » استادان و رعايت مهندسان و مخترعان دو هزار و سيصد تومان بقلم آمده و خرج پانزده هزار پياده كه هر نفر را سواى « 4 » يراق و لباس يك تومان نقد خرجى داده بودند كه اين هم قريب به بيست هزار تومان مىشود . نظم زهى همت عالى خسروى * كه مهر از ضميرش بود پرتوى تمام جهان‌گر بدست آيدش * جهانى دگر بيش از آن بايدش كه آن را همه صرف صحبت كند * به خوبان گلچهره عشرت كند اگر كوهها سربسر زر بود * و گر بحرها پر ز گوهر بود تمامى به صرف چراغان كند * چراغان پى عيش خوبان كند الا تا نهد زهره بزم نشاط * بر اين بزم ديرين زرين بساط جهان باد بزم نشاطش مدام * شفق تا بود باده ، خورشيد و جام « 5 » [ 316 ] آغاز داستان فتح خراسان بنا بر قضيهء شرطيه كه آيت وافى هدايت « إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا

--> ( 1 ) - م : پادشاهان سابق ( 2 ) - م : صد تومان ( 3 ) - م : تا اجرت ( 4 ) - د : سوى ( 5 ) - ( خورشيد جام ) ظاهرا صحيح به نظر ميرسد