محمود بن هدايت الله افوشته اى نطنزى
پيشگفتار 27
نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى )
منابع و ماخذى كه نويسنده كتاب خود را از روى آنها تنظيم كرده است چندان روشن نيست . اغلب مطالب مربوط به وقايعى است كه در حيات نويسنده رخ داده و پس از لشكركشى شاه عباس به فارس كه همزمان با آغاز نگارش كتاب است مؤلف تصميم گرفته است اتفاقات مهم زمان خود را گرد آورى و به حسب تاريخ وقوع آنها تنظيم كند در اينراه علاوه بر اطلاعات شخصى خود ، از منابع دولتى ، نوشتههاى وقايع نگاران ، اظهارات شهود و گواهان و اشخاصى كه محل اعتبار بودهاند بهرهمند گشته است . وى در مورد پاسخ نامهء عبد المؤمن خان اوزبك به شاه عباس مينويسد : « چون جواب اين رقعه به نظر راقم سواد نرسيد لهذا در اين اوراق ثبت نگرديد » « 1 » . و در وقايع لرستان اشاره مىكند : « از مولانا جلال الدين يزدى كه در آن جزو زمان سر آمد ارباب رصد و تنجيم و ملاذ اصحاب استخراج و تقويم بود و ملازمت اردوى كيهان پوى مينمود استماع افتاد . . . » « 2 » و در ذكر آذين بندى و چراغان اصفهان ميگويد : « از مشرفان و سركاران اين جشن غرائب آثار استماع رفت » « 3 » و يا : « از سيادت مآب مستوفى الشانى امير ابو تراب نطنزى كه مستوفى خالصه و دفتردار خاصه شاهى بود و شاه دين پناه مشار اليه را به امين من ملقب ساخته استماع رفت » « 4 » و نظاير آنها . كه در چند جاى كتاب اشاره گرديده و نشان ميدهد كه مؤلف نفوذ و اعتبارى حداقل تا حد ارتباطات دوستانه با شخصيتهاى دولتى داشته و اطلاعات لازم را از آنان دريافت مىكرده است . از نظر سبك نگارش كتاب نقاوة الاثار چون نوشتههاى ديگر روزگار صفويه ، داراى نثرى متكلف است جملات كتاب طولانى و توأم با عبارت پردازى و پيرايههاى لفظى است لكن عليرغم اين تكلف ، از جاذبه كلام و نكات ادبى خالى نيست و در همهء
--> ( 1 ) - ص 408 س : 10 ( 2 ) - ص 492 س : 5 ( 3 ) - ص 579 س : 4 ( 4 ) - ص 15 س 9