اين شورشها اقدام كند و سرانجام در گيرو دار اين اقدامات ، توطئه ناجوانمردانه برخى از سرداران كه تصادفا از دست پروردگان و بر كشيدگان وليعهد بودند چراغ عمر اين شاهزادهء دلير را در شرايطى كه ميتوانست به حال كشور خود نافع باشد خاموش كرد و از آن پس امنيت و آرامش نيز از سراسر كشور رخت بربسته و هر صاحب قدرت در گوشه‌اى دم از استقلال و خودسرى زد تا اينكه شاهزاده عباس ميرزا فرزند ديگر شاه محمد بكمك مرشد قليخان استاجلو و با استفاده از بىثباتى حكومت مركزى در تاريخ نيمه ماه ذى قعده سال 996 هجرى قمرى شهر قزوين را تسخير و زمام حكومت را بدست گرفته و با نام شاه عباس بتخت سلطنت نشست . سالهاى نخستين شهريارى اين پادشاه مصروف از ميان برداشتن قدرت سران قزلباش و سركوبى ياغيان گرديد و پس از آن به اخراج بيگانگان از داخل مرزهاى كشور همت گماشت شرح ماجراهايى كه رؤوس مطالب آنها در بالا گذشت در كتاب نقاوة الاثار به تفصيل آمده و گر چه در اسناد و مدارك دوران صفوى ميتوان به نظاير آنها برخورد ، اما آنچه سبب امتياز اين كتاب گرديده اولا ذكر مطالبى است كه در كتابهاى مشابه يا اصلا وجود ندارد و يا با اين جزئيات نيامده . ثانيا مربوط به برداشت نويسنده از رويدادهاى زمان و شيوه‌اى است كه براى بيان آنها به كار برده است . داستان شاه عباس و بازشكارى او معروف به باز لوند ، آتشبازيهاى شگفت انگيز اصفهان و آفرينشهاى هنرى اين شهر بهنگام بازديد پادشاه از آنجا ، داستان درويش خسرو نقطوى و ياران او ، مراسم تدفين شاه تهماسب . ظهور عده‌اى بنام شاه اسمعيل دوم ، وقوع زلزله‌ها و سيلابهاى وحشتناك ، ماجراى شاه عباس و خان احمد گيلانى و مطالب ديگر به صورتى كاملا استثنايى و دقيق در اين كتاب آمده و محمود بن هدايت اللّه در واقع تصوير زنده و گويايى از جزئيات حوادث بدست داده است كه بهنگام مطالعهء آنها انسان خود را در زمان و مكان وقايع احساس مىكند .