محمود بن هدايت الله افوشته اى نطنزى
198
نقاوة الآثار في ذكر الاخيار در تاريخ صفويه ( فارسى )
آنجا به مازندران رود . چون به ساوه رسيد بسخن بعضى از مخصوصان فسخ آن عزيمت نمود و به كاشان معاودت نموده لنگر « 1 » اقامت انداخت . ذكر شمهاى از احوال و اوضاع مرتضى قليخان پرناك و آمدن او بحدود بعضى از ولايات عراق و بيان مراجعت او بمشيت قادر على الاطلاق « 2 » و كشيدن رخت زندگانى به منزل خاك مرتضى قليخان پرناك ، بعد از فوت شاه دين پناه ، بفرمان قضا بنيان شاه اسمعيل ، حاكم مشهد مقدس رضويه على راقدها السلام و التحيه ، شده بود و بعد از آن كه لوح زمان از نقش وجود آن پادشاه سكندر جاه پاك گرديد ، تخت پادشاهى بزيور ذات ميمنت سمات پادشاه مؤيد شاه سلطان محمد آراسته گشت مقتضاى زمان فراغت نشان آن شهريار فريدون مكان چنان بود كه هر يك از امراى عظام و اعاظم امراى كرام كه در هر محل و مقام لواى حكومت مىافراشتند ، قرار استقلال « 3 » و استكبار به خود داده خود را حاكم على الاطلاق و فرمانفرماى باستحقاق مىپنداشتند و اوضاع و اطوار آن جماعت از قانون اعتقاد و منهج اخلاص و رشاد كه معهود طايفهء قزلباش و مقصود طالبان صافى طويت صوفى معاش بود ، منحرف گرديد ، انديشهء سياست و غضب پادشاهى را از صفحهء ضمير ستردند و رسوم مطاوعت و آداب متابعت اوامر و نواهى احكام شاهى از خاطر بردند . بنابرين مقدمات مرتضى قليخان ، در ايام حكومت و دارائى مشهد مقدس رضويه از جادهء عدالت و انصاف بلكه از مورد شريعت مطهره اعتساف نموده از ساير امراى فضول در وادى نافرمانى خدا و رسول قدم پيش نهاد و بعد از آنكه اموال و اسباب ارباب و اهالى آن ملك از ايشان به زور و زجر به تصرف آورد و ابواب احتياج و بىسامانى بر روى عامهء خلايق برگشود دست تعدى و بىادبى بسركار آستانهء
--> ( 1 ) - م : لشكر . ( 2 ) - م : على الاطلاع . ( 3 ) - م : استقرار .