شهاب الدين محمد خرندزي زيدري نسوي
مقدمهء مصحح 72
نفثة المصدور ( فارسى )
يا بر عليه او بهتر آنست كه چند روز ديگر نزد ما توقّف نمائى تا نتيجهء كار معلوم گردد ، آنگاه بهر نحو كه مصلحت وقت و صلاح احوال تو خود اقتضا نمايد عمل كنى ، مؤلّف از آنجا كه صفت وفا و حسن عهد در جبلّت او مركوز بود بر خود نپسنديد كه مخدوم مشفق ديرين را در بحبوحهء امواج بلا رها كرده خود بسلامت از دور تماشا كند تكليف ملك مظفّر را نپذيرفته بشتاب از ميّافارقين بيرون آمد و خود را بلشكرگاه سلطان كه در حانى « 1 » بود رسانيد ، و آنجا شنيد كه سلطان خود در جبل جور « 2 » بكمين
--> ( 1 ) - حانى بحاء مهمله و نون بعد از الف و در آخر ياء آخر حروف ، نام شهركى است در شمال ولايت ديار بكر واقع در هشت فرسخى در شمال آمد ( « ديار بكر » حاليه ) تقريبا و به همان مسافت در جنوب جبل جور آتى الذكر ، و صاحب هزار و پانصد نفر سكنه است تقريبا ، اين اسم را در انساب - السمعانى در نسبت « حنوى » ص 179 حنا بفتح حاء و در آخر الف ضبط كرده است ولى مشهور در كتب حانى است . ( رجوع كنيد بمعجم البلدان 2 : 188 و تقويم البلدان 274 و نزهة القلوب 103 و اراضى خلافت اسلاميه 110 و عموم نقشهها و كتب جغرافى جديد باملاى Hani و Hini و Hene ) . ( 2 ) - جبل جور كلمهء اول بلفظ جبل معروف و كلمهء دوم بضم جيم و واو ساكنه و در آخر راء مهمله شهركى است در ولايت بدليس قريب بيست و چهار فرسخ در شمال غربى بدليس و به همان مسافت در غربى اخلاط و قريب بيست و يك فرسخ در شمال آمد ( « ديار بكر » حاليه ) ، تقريبا هزار و صد نفر جمعيت دارد از ارامنه و اكراد و غلبه با اكراد است ، نام اين شهر به همين صورت در تاريخ بسيار آمده است ولى اكنون اين كلمه را چپغجور و چپقجور تلفظ ميكنند و مينويسند ( با جيم فارسى در اول و پاء سه نقطهء فارسى و غين يا قاف بجاى لام ) و در كتب جغرافى جديد Tchabak Tchour مسطور است ، و اصل اين كلمه به زبان ارمنى قديم چپلجور Capal - Jur بوده است با لام مفخمهء ارمنى ، و جور بمعنى آب است و چپل بمعنى پهنا ، يعنى جائى كه آب در آنجا پهن مىشود يعنى آب مرادسو شعبهء شرقى فرات و در زبان ارمنى قديم يك نوع لام مفخمهء غليظى داشتهاند شبيه بلام مفخمهء عربى در كلمهء اللّه و آن لام حرف مخصوصى داشته است متمايز از لام معمولى ، و بتدريج اين لام مفخمه بواسطهء شباهت در تلفظ در كلمهء جبل جور بغين معجمه يا قاف تبديل شده است و چنان كه گفته شد اكنون چپقجور يا چپغجور گفته و نوشته مىشود در شرفنامهء شرف خان بدليسى در تاريخ اكراد اين كلمه همهجا ( از جمله ج 1 ص 256 - 259 ) جبقجور نوشته شده است با جيم عربى و باء موحده و قاف ، رجوع كنيد نيز بمعجم البلدان ج 2 ص 20 و بفهرست ابن الاثير طبع ليدن ، و بسيرة جلال الدين 240 ، 241 ، و بعموم نقشهها و كتب جغرافى جديد . شرحى كه در خصوص اشتقاق جبل جور نوشته شده منقول است از مكتوبى خصوصى از دوست فاضل خود آقاى ولاديمير مينورسكى .