شهاب الدين محمد خرندزي زيدري نسوي
294
نفثة المصدور ( فارسى )
أبى نواس المطبوع بمصر ، و إن كانت توجد فيه أرجوزة بهذا الرّوىّ بعينه » . ( 372 ) - ص 82 س 2 انفضاض العقد . . . الخ همانند پراگندن « 1 » گردنبندى كه رشتهء آن فروبگسلد و گوهرهاى فرد و جفت از آن به بيرون افتد و هريك بگوشهاى درافتد . مراد از « فرد » ، « واسطة العقد » و گوهر كلان و بيش بهاى گردنبند است ، و در اينجا كنايه از قائد و سرور لشكر است ، و مراد از « تؤام » ( كغراب ، جمع توأم ، كجوهر ) ، گوهرهاى جفت و متقابل آنست ، و در اينجا كنايه از أفراد سپاهى است « 2 » . اين عبارت از محمّد بن عبد الجبّار العتبى است ، در « تاريخ يمينى » ج 1 ص 192 آمده است : « . . . فلم يثبت أحد من أصحاب أبى علىّ لكفاح أو مدافعة بل انفضّوا عن موقفهم انفضاض العقد خانه النّظام و انسلّ منه الفذّ ( و فى نسخة : الفرد ) و التّؤام . . . » . ( 373 ) - ص 82 س 3 - 5 از آن روز باز در هيچ . . . الخ رك : ص 45 س 6 - 8 و ص 210 - 214 حواشى ناظر بدان . ( 374 ) - ص 82 س 7 و 8 شمشيرها تا شمشير خطيب . . . الخ از عادات عرب جاهلى ، كه حضرت رسول أكرم صلعم آن را تأييد و تشريع فرمودند ، يكى اين بود كه خطيب بهنگام ايراد سخن - جز در مورد خطبى كه در مراسم زناشويى ادا مىكرد - عمامه بر سر مىنهاد و براى اينكه از ديگران ممتاز گردد جامهاى مخصوص درمىپوشيد و بر بلندى مىايستاد و يا بر شتر برمىنشست و مخصره « 3 »
--> ( 1 ) - « پراگندن » اينجا در معنى لازم به كار رفته است . ( 2 ) - بيان اين سخن باجمال آنكه : در قديم بهنگام صفآرايى ، لشكر را به ترتيبى خاص به قلب و ميمنه و ميسره تقسيم كرده مىآراستند ، چنان كه افراد اين دو گروه نسبت به يكديگر ، همانند گوهرهاى دو سوى واسطة العقد در گردنبند ، تقابل و تقارنى داشتند . ( 3 ) - « . . . فى الحديث : أن النبى ، صلى اللّه عليه و سلم ، خرج الى البقيع و بيده مخصرة له فجلس فنكت بها فى الأرض ؛ أبو عبيد : المخصرة ما اختصر الانسان بيده فامسكه من عصا أو مقرعة أو عنزة أو عكازة او قضيب و ما أشبهها ، و قد يتكأ عليه . . . » . « لسان العرب » مادهء ( خ ص ر ) ، نيز رك : « المغرب فى ترتيب المعرب » ذيل همين ماده .