قلب مطلب - : « . . . اينك روان شده‌اند ، و روز روشن را از غبار شب تاريك كرده ، و شب تاريك را از شعلهء آتش روز روشن گردانيده . . . » 36 / 8 و 9 ، نيز ، 52 / 9 . ايضاح - : « . . . تا قاطع أرحام حيات ، يعنى سيف ، در كار آمده ، صلت رحم بكلّى مدروس شده . . . » 2 / 12 و 13 ، نيز ، 3 / 6 ، 31 / 11 و 12 ، 78 / 6 . استثنا - : « . . . به حكم آنكه در آن پنج شش روز در چشم از معنى سواد ، جز مردمك چشم نمانده بود ، و ديده از باب سياهى ، جز روز برگرديده نديده . . . » 108 / 2 و 3 . إضراب - : « . . . و آن رضيع أخلاف حرب ، طعن و ضرب ، يك نوبت نه ، بل هزار ديده است . . . » 72 / 13 و 14 ، نيز ، 32 / 12 . مراعات نظير - : « . . . آمدند و گرد درگرفتند ، و چشم و روى و دست و پاى بستگان حوادث فروبست ، از غرّهء روز تا آخر ، در سلخ محرّم آن پوست بازكردگان روزگار برد ، و از ضحوة النّهار تا وقت عصر ، بعصر و شكنجهء از خون در رگ نمانده‌اى چند اشتغال نمود « 1 » . . . » 104 / 1 - 5 ، نيز ، 1 / 2 - 5 ، 7 / 11 - 13 ، 30 / 1 - 4 ، 31 / 8 - 10 ، 45 / 11 و 12 ، 111 / 10 - 12 ، 114 / 5 - 10 ، 115 / 7 ، 121 / 7 و 8 ، 124 / 9 و 10 و 125 / 1 - 3 . تضادّ يا طباق - : « . . . و آنكه قالب مسكين كه مسكن روح نازنينست ، عمرى مصاحب جان شيرين بوده ، و در گرم و سرد و خير و شرّ موافقت و مساعدت او نموده . . . » 53 / 12 - 14 ، نيز ، 59 / 12 ، 82 / 9 . لفّ و نشر و تضادّ - : « . . . مگو كه : شقيقى نيست كه بغم و اندوه متأثّر شود ، شفيقى ندارم ، كه ببد و نيك اندوهگين و مستبشر گردد . . . » 8 / 1 و 2 .

--> ( 1 ) - در اين چند جمله علاوه‌بر مراعات نظير صنايع ديگر نيز همچون ايهام تناسب و جناس تام به كار رفته است .