( 221 ) - ص 47 س 15 بدأ « 1 » غريبا حديث است و به صورت : إنّ الإسلام بدأ « 1 » غريبا و سيعود غريبا كما بدأ ، فطوبى للغرباء . در « الجامع الصّغير » ج 1 ص 78 ، و « فيض القدير شرح الجامع الصّغير » ج 2 ص 321 و 322 آمده است . يعنى : اسلام غريب آغاز گشت و زودا كه به صورت نخستين غريب بازگردد ، اى خوشا غريبان را . ( : گروهى اندك كه در آغاز دعوت حضرت رسول اكرم به اسلام گرويدند ، و نيز آنان كه در آخر زمان روى از آن برنگاشتند . ) مفاد حديث آنكه : اسلام با پيروانى اندك كه سخت در تنگناى ايذاء و دشمنى كافران و مشركان بودند آغاز گشت ، و ديرى نپايد كه به صورت نخستين درآيد . بيان اين سخن آنكه : همچنانكه شمارهء متديّنان بديانت اسلام در آغاز اندك بوده است ، روزگارى نگذرد كه عدّهء عاملان بدان شريعت راستين نيز روى بكاستى گذارد و بقرار عهد نخستين باز گردد . رستگار و سرافراز آنان كه در جهاد با بددينان و كافران دندان افشردند و از دين حق بازنگشتند . ) ر ك : « مثنوى معنوى » طبع نيكلسن ج 5 ص 54 . و « احاديث مثنوى » ص 158 ، و « المعجم المفهرس لألفاظ الحديث النّبوىّ » ج 1 ( ا - ح ) ص 150 . ( 222 ) - ص 48 س 5 آسمان در اين ماتم كبود جامه . . . الخ جامهء كبود يا نيلگون نشانهء سوكوارى و تعزيت و ماتم بوده است . بهاء الدّين محمّد بن المؤيّد البغدادىّ گويد : روا مدار كه در سوكِ من كبود كند * لباس طفلى چند ، اين سپهرِ مينايى « لباب الألباب » ص 124

--> ( 1 ) - در « فيض القدير شرح الجامع الصغير » ج 2 ص 321 ذيل حديث مزبور آمده است : « ( ان الاسلام بدأ ) ضبطه النووى بالهمز من الابتداء ، و فى تاريخ قزوين للرافعى ان قرئ به غير همز فظاهر ، يقال بدا الشئ يبدو اى ظهر . . . الخ »