رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )

84

نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )

نمودن » اين ماليات‌ها نيز به فرمان شاهنشاه از وظايف حاكم بود و اين مطلبى است كه ما از قسمتى از وقايع‌نامهء مير محمد تفرشى به آن پى مىبريم « 341 » . در تمام مواردى كه ذكر شد مىتوان اطمينان داشت كه حكومت تيول حاكم بوده است . دربارهء حكومت‌هاى درجهء دوم اغلب اصطلاح تيول و اقطاع در منابع فارسى به چشم مىخورد . اما در مورد حكومتهاى بزرگ يعنى براى ايالتهاى بزرگ سرحدى شيروان ، آذربايجان و غيره « 342 » كمتر اين اصطلاح به‌كار برده شده است . متأسفانه در موارد بسيار نادرى مىتوانيم به دقت بگوئيم كه آيا حاكم از آن استقلال مالى كه در موارد فوق ذكر كرديم برخوردار بوده است . يا نه .

--> ( 341 ) - مير محمد تفرشى ، ص b 21 ؛ اما به‌هرحال منشأ پول در اينجا به نحوى ديگر قلمداد شده است ( رجوع شود به فصل دوم همين كتاب ، حاشيهء نمرهء 141 ) . ( 342 ) - مثالهاى متعددى براى به‌كار بردن اصطلاحات تيول يا اقطاع در مورد حكومت‌هاى بزرگ كه همه متعلق به نيمهء دوم قرن شانزدهم مسيحى ( - قرن دهم هجرى ) است در اينجا ذكر مىشود : شيروان : روضة الصفويه ، ص b 438 ؛ آذربايجان : خلاصة التواريخ ، ص b 339 ؛ عباسنامه ، ص 174 ( دورهء شاه عباس دوم ) ؛ همدان : خلاصة التواريخ ، ص a 69 ، a 430 ؛ عباسنامه ، ص 180 ( دورهء شاه عباس دوم ) ؛ كوه‌گيلويه : خلاصة التواريخ ، ص a 301 ؛ فارس : روضة الصفويه ، ص b 379 ؛ كرمان : روضة الصفويه a 382 ؛ قندهار : خلاصة التواريخ ، ص b 190 ، b 266 ؛ منشآت با خصوصيات زير : Ms . Bibliotheque Nationale , Suppl . Persan 1660 , fol . 11 b ff . ( - B 1 ochet Nr . 2339 ) . و منشآتى با خصوصيات زير : Ms - India Office , Ethe Nr . 2122 , fol . 27 a : فرمان انتصاب مربوط به زمان شاه عباس دوم ؛ هرات : خلاصة التواريخ ، ص b 266 ؛ مشهد : خلاصة التواريخ ، ص b 227 ، b 266 ، a 305 ؛ استراباد : خلاصة التواريخ ، ص a 96 ؛ روضة الصفويه ، ص b 379 ؛ انشاى تيمنى ، ص a 14 : فرمان انتصاب از زمان شاه طهماسب اول .