حاكم در هر صورت امور مالى خود را توسط يك نفر وزير انجام مىداد . تصور مىرود با انتصاب يك نفر وزير حكومتى از طرف مركز ، ديگر به‌كار بردن اصطلاحات تيول و اقطاع براى حكومت‌هاى ايالتى متروك شده باشد . در اواخر دورهء صفويه ديگر اين اصطلاحات منحصرا براى نواحى كوچكتر يا مبلغ مالياتى كه در ازاى پرداخت مزد و وظيفهء شخصى به اميرى واگذار مىشد به‌كار برده شده است « 343 » . تا آنجا كه مىدانيم هيچ يك از سياحان اروپائى نيمهء دوم قرن هفدهم مسيحى ( - قرن يازدهم هجرى ) ذكر نمىكنند كه ايالات تيول حكام بوده است . شاردن از وجود وزرائى كه از طرف دولت مركزى براى حكومتها انتخاب مى - شدند اطلاع دارد اما از اين آگاهى خود براى روشن كردن وضع حكام استفاده نمىكند . از اين هم بالاتر ذكر مىكند حكام از استقلال مالى بسيار برخوردارند : ايالات بزرگ ، كه بزرگترين واحد مملكتى محسوب مىشوند « اراضى دولتى » ( Terres de letat ) هستند كه بر خلاف اراضى خاصه در « تصرف » ( Possession ) حكام‌اند . اين حكام قسمتى از آن را براى مصارف شخصى خود نگاه مىدارند و بقيه را براى پرداخت مستمرى قشون و كاركنان اختصاص مىدهند . شاه در ايالاتى كه حاكم دارند داراى اراضى شخصى نيست . وى عوارضى از اين نواحى به‌نام « رسوم » مىگيرد : قسمتى از آن عبارت است از مقدار معينى از بهترين محصولات هر ايالت به‌صورت جنسى و ديگر برحسب استطاعت مالى و ثروت هر ايالت مقدارى پول نقد به عنوان « بارخانهء شاه » علاوه بر ساير هدايا « پيشكش » با همان خصوصيات و به‌خصوص چيزهاى نادر و كمياب و سرانجام هداياى سال نو « 344 » . برمبناى اين

--> ( 343 ) - رجوع شود من جمله به : ترجمهء يك فرمان انتصاب در كتاب لمبتون مالك و زارع ( اصل انگليسى ) ، ص 109 و بعد از آن . ( 344 ) - شاردن ، جلد پنجم ، ص 380 و 394 و بعد از آن ؛ و در بعضى موارد شبيه اين است اظهار دومن ، ص 11 و 151 . بيگلربيگىها -