رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
76
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
الملوك قورچىباشى ريشسفيد قورچيان و از آن گذشته ريشسفيد همهء قزلباش - هاى مملكت بود « 302 » . هرچند قورچيان را از قبايل قزلباش برمىگزيدند آنها را « ملازمان خاصه » مىشمردند . اين مطلب از تعدادى وقايعنامهها به كمال وضوح برمىآيد و ما در جريان تحقيق خود از سه تاى آنها نقل قول كردهايم « 303 » . در اين مورد نيز در تحقيقات ممتّعى كه تاكنون شده منحصرا به شاردن استناد جستهاند . شاردن قورچيان ( troupes reglees ) و ملازمان حكام ايالات ( milices reglees ) را قواى دولتى ( troupes de I'etat ) مىداند و آنها را از قواى سلطنتى ( troupes du roi ) يعنى قلّرها ، تفنگچيان و توپچيان سخت متمايز مىشمارد « 304 » . قبلا يعنى در زمان شاه طهماسب اول ( 84 - 930 - 76 - 1524 م . ) ظاهرا قورچىها در ايام صلح در ايالات بهسر مىبردهاند . بههر تقدير اشارهء گاهوبيگاه به قورچيان نخجوان يا طهران مؤيد اين نظر است « 305 » . در سال 963 ( - 6 - 1555 م . ) هنگامى كه ابراهيم ميرزا به حكومت مشهد منصوب شد گروهى از قورچيان طهران ( « قورچيان بلدهء طهران » ) را نيز همراه او كردند « 306 » . بعد در اخبار مربوط به سال 984 ( - 1576 م . ) از « قورچىباشى قورچيان مشهد » « 307 » اطلاعى در دست داريم .
--> ( 302 ) - تذكرة الملوك ، ص b 11 . ( 303 ) - رجوع شود به نقلقولهائى كه قبلا شد ( در حاشيهء نمرهء 217 از صفحهء b 371 رياض الفردوس ) ، ( حاشيهء نمرهء 281 از صفحهء b 87 خلاصة التواريخ ) و ( حاشيهء نمرهء 294 از تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 142 ) ؛ از اينها گذشته رجوع شود به تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 99 ؛ عباسنامه ، ص 97 ، 236 ، 321 ؛ خلاصة التواريخ ، ص b 287 ؛ تاريخ ايلچى نظام شاه ، ص a 26 ، a 45 ، a 66 . ( 304 ) - شاردن ، جلد پنجم ، ص 298 ، 304 به بعد . اطلاعاتى كه مينورسكى ( تذكرة الملوك ، ص 32 و بعد از آن ) و لاكهارت ( The Persian Army 92 ) بهدست دادهاند بيشتر متكى به گزارش شاردن است . ( 305 ) - مثلا احسن التواريخ ، ص 362 . ( 306 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 181 ، b 264 . ( 307 ) - خلاصة التواريخ ، ص a 221 ، a 270 ؛ جواهر الاحبار ، -