رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
14
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
بحرين را به دولت صفوى منضم كردند . امامقلى خان سرانجام به منطقهاى « از قمشه نزديك اصفهان تا سواحل بحر عمان » « 60 » حكومت يافت . او « حاكم تمام نواحى فارس و لار ، كوهگيلويه ، شميل و مينا « 61 » ، بحرين و بعضى از ولايات خوزستان مانند حويزه و دورق و قسمتى از عراق عجم مانند جربادقان ( امروز : گلپايگان ) ، توىوسركان و محلات » « 62 » بود . پس از مرگ امامقلى خان در سال 1042 ( - 1632 م . ) « 63 » هريك از نواحى بهصورت جداگانه به حكام واگذار شد . شيراز و بعدها لار وزيرنشين و ساير ولايات حاكمنشين شد . غير از نواحيى كه در عراق عجم واقع بود ساير حاكمنشينها تحت نظر بيگلربيگى كوهگيلويه قرار گرفت . از رياض الفردوس دربارهء دورهء سلطنت شاه - سليمان ( 1105 - 1077 - 1694 - 1667 م . ) چنين برمىآيد كه حدود فرمانروائى اين بيگلربيگى در مشرق سواى شميل ، مينا ، جرون و قشم ، قلاع بهته ( ؟ ) ، سرب ( ؟ ) ، باروت ( ؟ ) ، جاشك بپايان ( شايد مراد بيابان باشد ؟ ) و كوشك ماهى « 64 » را نيز شامل
--> ( 60 ) - ذيل تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 117 . ( 61 ) - براى اطلاع بيشتر از وضع شميل و مينا به چند صفحهء بعد متن به شرح مربوط به ايالت سيزدهم « كرمان » رجوع شود . ( 62 ) - افضل التواريخ ، جلد اول ، ص a 82 : حاكم كل ولايات فارس و لار و كوهگيلويه و شميل و مينا و بحرين و بعضى از ولايات خوزستان چون حويزه و دورق و برخى از ملك عراق مثل جربادقان و توىوسركان و محلات ؛ و شبيه به اين است مطلب خلدبرين ، ص 285 ؛ از آن گذشته رجوع شود به ذيل تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 81 و 115 ؛ خلاصة السير ، ص b 12 . ( 63 ) - در ذيل تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 116 و بعد از آن ، خلاصة السير ، ص b 76 و خلد - برين ، ص a / b 57 تاريخ اول جمادى الاخرى 1042 ( پيچىئيل ) برابر با 25 دسامبر 1632 م . روز مرگ امامقلى خان ذكر شده است ( خلاصة السير سهوا رقم 1041 را كه برابر با 1631 مسيحى است ذكر كرده ) . ( 64 ) - رياض الفردوس ، ص 363 و 381 ؛ براى بندرعباس به تذكرة الملوك ، ص b 122 نيز رجوع شود . معلوم نشد مراد از سرب ، باروت ، كوشك ماهى كجاست . شايد بتوان گفت كه مراد از بهته همان باخته ( باخت ، واخت ) بين سيرجان و جيرفت باشد . رجوع كنيد به اثر زير : P . Schwarz : Iran im Mittelalter , Leipzig 1929 , Bd . III , S . 235 .