رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
13
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
بهدست عثمانيها افتاد . در سال بعد ايران ضمن قرارداد صلح بهصورت رسمى نيز به الحاق عراق عرب كه شامل سرزمينهاى بدره ، مندلى و ذهاب نيز مىشد به حكومت عثمانى تن درداد « 55 » . 11 - فارس ( شيراز ) و 12 - كوهگيلويه ( بهبهان ) . شيراز در سال 909 ( - 1503 م . ) به تصرف قزلباشها درآمد و تا آخر دورهء حكومت صفوى جزئى از دولت آنان بود . در آن دوران از لفظ فارس حوزهء شيراز به معنى وسيع آن مراد مىشد . در لار يكى از خاندانهاى محلى حكومت مىكرد « 56 » و مناطق ساحلى خليج فارس كه ما از ابتداى دورهء صفويه هيچ اطلاعى از آن در دست نداريم حداكثر از زمان شاه طهماسب اول « 57 » ( 984 - 930 - 1576 - 1524 م . ) به صورتى جداگانه به حكومت كوهگيلويه مبدل شد . كوهگيلويه در آن روزگار در دست افشارها بود . حوزهء فرمانروائى آنها بعدها از طرف شمال و مغرب توسعه يافت . در سال 946 ( - 40 - 1539 م . ) براى شوشتر و از سال 948 ( - 42 - 1541 م . ) براى دزفول نيز حكامى از ايل افشار تعيين گرديد « 58 » . مقارن اواخر دورهء شاه طهماسب اول ( متوفى در 984 - 1576 م . ) دورق ( كه امروز به آن فلاحيه مىگويند ) نيز در تصرف افشارهاى كوهگيلويه بود تا اينكه والى حويزه اين ناحيه را به تصرف درآورد « 59 » . شاه عباس اول ( 1038 - 995 - 1629 - 1587 م . ) حاكمنشينهاى فارس و كوهگيلويه را به اللّه ويردى خان سپرد . او و بعدها پسرش امامقلى خان لار ، دورق ، هرموز و
--> ( 55 ) - رجوع شود به همين كتاب ، فصل اول ، بند ز « دربارهء واليان » ، قسمت دوم « ملاحظات تاريخى - جغرافيائى » ، بند ج « كردستان » . ( 56 ) - رجوع شود به همين كتاب ، فصل اول ، بند ز « دربارهء واليان » ، قسمت دوم « ملاحظات تاريخى - جغرافيائى » ، جدول « حكومتهاى باجگزار دولت صفوى » . ( 57 ) - اولين بار در صفحهء b 86 خلاصة التواريخ ضمن وقايع بارسئيل 7 - 936 ( - 31 - 1530 م . ) از « حاكم كوهگيلويه » ذكرى به ميان مىآيد . ( 58 ) - رجوع شود به همين كتاب ، فصل اول ، بند ز « دربارهء واليان » ، قسمت دوم « ملاحظات تاريخى - جغرافيائى » ، بند ب « خورستان » . ( 59 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 951 .