10 - عراق عرب ( بغداد ) . حتى در ابتداى روىكار آمدن صفويه عراق عرب از سال 914 ( - 1508 م . ) تا آخر جمادى الاولى 941 ( - اول دسامبر 1534 م . ) « 51 » تحت سلطهء ايران قرار داشت . در اين دوره نواحى زير را تابع بغداد شمرده‌اند : حلّه ، رماحيّه ( تا سال 936 كه برابر است با 30 - 1529 مسيحى اين دو موضع به‌دست يكى از سادات محلى اداره مىشد ) ، واسط با جوازر ، دقوق با كركوك ، كلهر با مندلى « 52 » . فقط دربارهء حاكم‌نشين اخير الذكر مىتوانيم اين را به قطع و يقين بگوئيم كه از سال 936 تحت نظر يك امير قزلباش اداره مىشده است . در دورهء حكومت شاه عباس اول بغداد در ابتداى سال 1033 ( - آخر 1623 م . ) مجددا تسخير شد . غير از حلّه ، نجف ، كربلا و مناطقى كه به همين ترتيب از بغداد تبعيت مىكردند و در حوالى مندلى و ذهاب « 53 » قرار داشتند در جريان اين لشكركشى موصل نيز مدتى محدود زير سلطهء صفويه قرار گرفت . بيگلربيگى بغداد در دورهء شاه عباس اول و شاه صفى در عين حال بيگلربيگى همدان نيز بود « 54 » . در سال 1048 ( - 1638 م . ) بغداد به‌طور قطع

--> ( 51 ) - احسن التواريخ ، ص 252 سال 940 ( - 4 - 1533 م . ) را ذكر مىكند ، اما اين اثر در اين مورد نيز مانند اغلب موارد ديگر وقايع سال تركى را ضمن وقايع سال هجرى كه سال تركى در آن شروع مىشود ذكر مىكند . ( 52 ) - خلاصة التواريخ ، ص b 42 ، b 82 ؛ جواهر الاخبار ، ص b 302 ؛ واسط كه در مشرق واسط الحى امروزى قرار دارد . جوازر به صورت سنجاق حاكم‌نشين عثمانى بغداد نيز ذكر شده است ( هامر ، جلد هشتم ، ص 598 ؛ خانم س . واگنر مرا به اين نكته راهنمائى كرد ) . ( 53 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 1000 ؛ همچنين در دورهء سلطهء قزلباشها ذهاب از توابع بغداد به شمار مىرفت ( رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 1087 : در اين اثر بجاى ذهاب نوشته شده : قلعهء لك ) . ( 54 ) - تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 1004 ؛ رجوع شود به احصاى مشاغل وى در يكى از فرمانهاى شاه صفى در : مجموعهء مراسلات اثر مير محمد حسين الحسينى تفرشى ، ص a 97 ، نسخهء خطى با مشخصات N . F 50 ( فهرست فلوگل ، جلد اول ، نمرهء ( 2 ) 281 . در اين مجموعه فقط دو فرمان از شاه صفى موجود است . براى كسب اطلاع بيشتر از مؤلف رجوع شود به تاريخ عالم‌آراى عباسى ، ص 756 .