را « . . . از قرار دستور العمل ولايت گرجستان » « 598 » به دارندهء تيول بپردازند . در موضعى ديگر « 599 » ذكر كرديم كه در گيلان كه به‌دست حكام بومى و محلى اداره مىشد مقدار زيادى ماليات وجود داشت كه از نظر دربار نادرست و يا به زبان آن عهد « بىحساب » بود و شاه عباس اول پس از فتح آن ديار همه را لغو كرد . با وجود آنكه ايالات والىنشين در ادارهء امور خود به مقدار زياد استقلال داشتند باز گويا گاه‌گاه و مخصوصا در اواخر دورهء صفويه از طرف دربار دخالت‌هائى در كارشان شده باشد . در زمان شاه سلطان حسين ( 35 - 1105 - 1722 - 1694 م . ) اسقف گرجستان به دربار شكايت برد و گفت در كاخت او را مانع شده‌اند كه از املاك موقوفه بهره‌بردارى كند . دربار اختيار او را در مورد اين املاك تأييد كرد و واليان را يادآور شد كه حقوق اسقف را رعايت كنند « 600 » . در تمام اسناد و فرمانهاى مجموعهء خوبوا هرجا كه دربار اعطاى سيورغال يا تيول را صحّه مىگذارد و به والى يادآورى مىكند كه به آن دستور احترام بگذارد مىتوان نشانى از محدود كردن حقوق و اختيارات مالى والى سراغ كرد « 601 » . سرانجام در اينجا بايد پرداخت باج را مورد بحث قرار داد : در اين مورد هم متأسفانه منابع موجود فقط دربارهء گرجستان اطلاعات نسبة كاملى در اختيار ما مىگذارند . در اسناد و فرمانهاى واليان گرجى كه دربارهء لغو ماليات‌ها صادر شده گاهگاه مالياتى كه « ساورى » ناميده شده از معافيت مستثنى شده است « 602 » . در دو سند از اسنادى كه ما از آنها اطلاع داريم اظهار شده است كه اين ماليات مختص

--> ( 598 ) - پوتوريدزه ، سند نمرهء 101 مورخ 1062 ( - 1652 م . ) و چنين است باز در اسناد پوتوريدزه نمره‌هاى 33 ، 77 ، 109 ، 121 ، 126 ، 130 ؛ خوبوا ، سند نمرهء 7 ( از 1038 تا 1075 - از 9 - 1628 تا 5 - 1664 م . ) ، ( 599 ) - رجوع شود به حاشيهء نمرهء 364 و قسمت مربوط به آن در متن . ( 600 ) - وخشتى ، ص 101 ، 183 ، رجوع شود به خوبوا ، سند نمرهء 27 ( مورخ 1120 - 1708 م . ) . ( 601 ) - رجوع شود به خوبوا ، سند نمرهء 5 ، 6 و 10 . ( 602 ) - رجوع شود به پوتوريدزه ، سندهاى نمرهء 6 ، 13 ، 45 ، 175 ؛ پاپازيان ، جلد اول ؛ سند نمرهء -