رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
117
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
در سال 906 ( - 1500 م . ) هنگامى كه شاه اسمعيل اول شيروان را فتح كرد پسر خود را با هدايا به دربار گسيل داشت . يكى از منابع گرجى شكوه دارد كه در نتيجهء اخذ تماس با ايرانيان در اواخر سلطنت شاه طهماسب اول ( متوفى در 984 - 1576 م . ) آداب و رسوم ايرانى در كاخت رواج يافته است « 485 » . هنگامى كه تركها پس از مرگ شاه اسمعيل دوم ( متوفى در 985 - 1577 م . ) به گرجستان و شيروان حملهور شدند پادشاه كاخت با آنان كنار آمد و دست نشانده و باجگزار آنان شد « 486 » . اما باز همچنان روابط خود را با دربار شاهنشاه ايران حفظ كرد « 487 » . در حين محاصرهء ايروان توسط شاه عباس اول در توشقانئيل 12 - 1011 ( - 4 - 1603 م . ) پادشاه كاخت براى عرض ادب و احترام به دربار آمد . حكام محلى البته در دورهء بعد يا از طرف شاه منصوب مىشدند يا حكومتشان به تأييد وى بود . اما اينها يا در محل حكومت خود قدرت و شخصيتى نداشتند يا سر به طغيان برمىداشتند . شاه عباس اول براى گوشمال ، به اين ايالت كه تقريبا خالى از سكنه شده بود لشكر كشيد . حال ديگر مقاومت گرجيان درهم شكسته بود و مقدمات براى بهكار گماردن امراى قزلباش از هر جهت فراهم بود . از پيچىئيل 30 - 1029 ( - 21 - 1620 م . ) تا پايان دورهء سلطنت صفويه اغلب كاخت بهدست حكام قزلباش اداره مىشد و از اين حكام قزلباش سه تن در آن واحد بيگلربيگى قراباغ را داشتند « 488 » . به فرمان شاه در سه نوبت طوايف قزلباش قراباغ و آذربايجان در اين ايالت مستقر و متوطن
--> ( 485 ) - وخشتى ، ص 153 . ( 486 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 234 ، 648 . ( 487 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 271 ، 648 ؛ خلاصة التواريخ ، ص b 307 . ( 488 ) - عباسنامه ، ص 288 ؛ دستور شهرياران ، ص b 53 ؛ وخشتى ، ص 179 و بعد از آن .