فيروز ميرزا بن عباس ميرزا فرمانفرما
مقدمه 23
نامه هاى حكومتى فيروز ميرزا فرمانفرما ( فارسى )
مستوفى الممالك صدراعظم ، كامران ميرزا نايب السلطنه ، نصرت الدوله ، معتمد الدوله ، مخبر الدوله ، امين الدوله ، ناصر الملك و قوام الملك . ساير وزراى كاردار و وزراى شورى حق حضور در اين مجلس مخصوص را نداشته باشند . » « 1 » در مجموعه اسناد حاضر ، مواردى از اختلافنظر فيروز ميرزا با ديگر زمامداران كشور در خصوص امور نظامى بويژه درباره خراسان به چشم مىخورد . بعنوان مثال اسناد شماره 22 ، 29 ، 34 نظرات متفاوت آنها را در تأمين ملزومات و تجهيزات نظامى و اعزام قشون به نقاط مختلف خراسان نشان مىدهد . ميرزا حسين خان سپهسالار در مورد انتخاب فوج سمنان يا افواج آذربايجان جهت اعزام به خراسان طى تلگرافى در ربيع الثانى 1288 به ناصر الدين شاه چنين مىنويسد : « در باب عزيمت فوج سمنان به خراسان ، اعتقاد نواب نصرت الدوله اين بود كه باز اين فوج را كماكان در سمنان گذارده و از افواج آذربايجان كه بعد وارد مىشود به خراسان فرستاده شود . به ادله و براهين واضحه فرمايش ملوكانه را درباره عزيمت اين فوج و محسنات فورى كه دارد معلوم و مشهود مشار اليه داشتم تمكين كرد . » « 2 » فيروز ميرزا در دوره وزارت جنگ ، در بهبود و ساماندهى وضعيت نظامى كشور موفقيت چندانى بدست نياورد . از اينرو ناصر الدين شاه در 13 رجب 1288 يعنى پس از گذشت شش ماه از وزارت جنگ فيروز ميرزا ، طى نطق خود در سلام عام او را از اين سمت عزل كرد و چنين گفت : « . . . در اين سنوات گذشته . . . آن قسمتى كه منظور نظر ما بود ، ترقيات در شعب نظام و غير نظامى حاصل نشد . بخصوص آن ترقياتى كه در اسلحه جديد يوروپ و در قواعد مشق و درس علم نظامى كه انا فانا در تزايد است ، سرايت به ايران نكرده . . . لذا حاجى ميرزا حسين خان مشير الدوله را كه حاضر حضور است از جانب خود نايب كرده ، ملقب به سپهسالار اعظم عسگريه مىفرماييم . » « 3 »
--> ( 1 ) . ر . ك . اسماعيل نواب صفا ، همان ، ص 161 . ( 2 ) . حكومت سايهها - اسناد محرمانه و سياسى ميرزا حسين خان سپهسالار به كوشش محمد رضا عباسى ( تهران ، انتشارات سازمان اسناد ملى ايران ، 1372 ) ص 22 . ( 3 ) . خان ملك ساسانى ، سياستگران دوره قاجار ، ( تهران ، كتابخانه طهورى ، 1358 ) ص 71 .