عبد الحسين نوايى
31
نادرشاه و بازماندگانش ( همراه با نامه هاى سلطنتى و اسناد رسمى و ادارى ) ( فارسى )
حق داشته باشند كه بدون هيچگونه مانعى ، هر گونه كالاى خود را مبادله و معامله كنند . اتباع روسيه در سراسر كشور و اراضى ايالات حق دارند منافع خود را از بازرگانى دريافت كنند و براى سكناى خود و نگهدارى كالاهاى خود خانه و كاروانسرا و انبار و دكان بسازند و حق دارند براى تجارت و حمل كالا و كاروانها از راه ايران به هندوستان و كشورها و سرزمينهاى ديگر در عبور آزاد و بىخطر باشند و نيز اتباع دولت ايران متقابلا حق دارند در كشور روسيه هر جا كه مايل باشند سكونت اختيار كنند و در تجارت و مسافرت آزاد باشند . 9 - در صورتى كه يكى از تجار كشورى در كشور ديگر فوت كند ، خانهها و كاروانسراها و انبارها و دكانها و كالاها و دارائيهاى آنها بايد بىكم و كاست در جايى پنهان بماند و به خوبى حفظ و نگهدارى كنند و بدون كم و كاست به وراث قانونى آنها يا كسانى كه از جانب دربارهاى معظم يا ادارات كتبا براى تحويل آنها معين مىشوند آنها را تحويل بدهند . 10 - اين عهدنامهء خداپسندانهء اتحاد مقدس دوستى با تمام اعتبار و فوائد خود الى الابد بىنقص و خللى حفظ و تصويب مىشود و به مهر طرفين موشح خواهد گرديد و در دو نسخه مبادله خواهد شد و براى تأييد اين عهد و پيمان ، دو نسخه مطابق يكديگر از طرفين تهيه شده و به امضاى نمايندگان مختار مذكور - كه داراى اختيارات تام هستند - رسيده و به مهر ايشان تصديق شده و مبادله گرديده است . « 1 » در گيلان ، در شهر رشت ، در 13 فوريه سال 1729 « 2 » ( 25 رجب سال 1141 ه . )
--> ( 1 ) - متن فارسى پيمان در دست نيست و آنچه درينجا نقل شده ترجمهاى است از متن روسى آن و حاجت به گفتار نيست كه ترجمهء قرارداد و انشاء متن موجود روان و زيبا و از لحاظ اصطلاحات سياسى نزديك به اصل و شيوهء زمان نيست . اما در هر حال ، كليات مسائل مورد نظر طرفين و نحوهء برخورد آنان با موضوعات سياسى و تجارى از سطور موجود به خوبى به دست مىآيد . ( 2 ) سياستهاى استعمارى ( تأليف دكتر احمد تاجبخش ، انتشارات اقبال ، تهران 1360 ه . ش ) ص 294 - 297