القصه رايات همايون اواسط شهر ذى حجه از آب سيحون عبور فرمود و آخر آن روز از كنار آب كوچ كرده بر قلعهء ارقوق عبور فرمودند و در خارج قلعهء غوجان كه از قلاع تركستان است نزول همايون واقع شد و از آنجا شروع در قطع بيابان كه ميان تركستان و سمرقندست فرمودند و بر كنار سيحون منازل و مراحل طى فرموده و از هر منزلى و مرحلهء انواع موايد فوايد نشر نموده ، روى اقبال بجانب بلاد ماوراء النهر نهادند . وصف بهار و علف‌زارهاى صحراى تركستان و موسم بهار بود . چه بهار ! نهار الطاف الهى از مطلع اعتدال ربيعى طالع شده و لوامع نعم غير متناهى از مشرق نوروز سلطانى لامع گشته . عساكر سبزه از بطون و اطباق « 1 » زمين ، تيغ تيز ساخته رو بصحراى دبور آوردند ، نجوم زاهرهء زهر ربيع همچو زهرهء زهرا كه زينت فزاى سطح باغ مينو رنگ اين اورنگ بسط فضاى زمين را [ 118 ر ] رشك ترصيع « 2 » جواهر زواهر ساختند و صنوف شعب اشجار از لطايف بهار در عرصه و معركهء روزگار اعلام سفيد فام ازهار برافراختند . لالهاى گوناگون در فضاى بوقلمون ياقوت مرصع بزبرجد را داغ رشك بر سينه نهادند و شاخهاى ارغوان در اطراف و اكناف باغ و راغ چهرهاى گلگون را بگلغونه آرايش داده ، همچو رخسار عروسان باز گشادند . در هر قطرى از اقطار آثار صنع الهى كه از منظر رفيع المنار « 3 » « فَانْظُرْ إِلى آثارِ رَحْمَتِ اللَّهِ كَيْفَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها » « 4 » متلالاء و متجليست ، عالم كون را از بدايع ابداع آذين بستند و لطايف صنع ربّانى كه ارقام ابطال بر بدايع نقوش مانى كشيده دست هنر نماى نقش بندان كارگاه جهانرا بشكستند . ابيات بهار آمد كه عالم بر فروزد * شكوفه تاج نوروزى بدوزد

--> ( 1 ) - در اصل : اطبان . ( 2 ) - در اصل : توصيع . ( 3 ) - در اصل : رفيع المناء . ( 4 ) - سورة الروم قسمتى از آيهء : 50 - در متن قرآن بجاى « فانظروا » « فَانْظُرْ » آمده است .