ايستاده و چند عدد كشتى كه در آنجا جمع شده بود جهة گذرانيدن اسباب و يراق خانلغ مهيّا و آماده و باقيان هر كرا قوّت ساختن سالى از نى و چوب بود كوششى تقديم مىنمود و به زحمت بسيار عبور از آن بحر خونخوار ميكرد و در تكاپوى اين احوال بسيارى از شتر و حيوانات عرضهء هلاك و بوار شدند و بسى از اسباب مردمان همچو متاع عافيت درين زمان غرقهء لجّهء بحر بىپايان شد و با وجود [ 116 پ ] رعايت و حمايت كه اين فقير حقير از خواص ايكچيان و امرا مىيافت در كشتى آن قدر مجال نتوانست يافتن كه شتران خود را از اطراف كشتى همراه تواند بردن و هنوز آثار ضعف باقى بود . فى الجمله شتران در آن بحر بىپايان غوطه خوردند و در لجّه هلاك بالكلّيه استغراق يافتند و در عين شدت و زحمت آن معبر خطرناك با وجود ضعف بدن اين مطلع بر خاطر عبور كرد . بيت در ملك تركستان چين كز رنج و محنت خون خورم * يا در يسى مرقد كنم يا غوطه در سيحون خورم و فى الواقع از غرايب تقادير الهى امور عجيبه در آن سفر كثير الخطر مشاهده نموده شد ، فامّا در ضمن آن فوايد و تحقيقات مسايل علوم حقيقه بسيار بود . حكايت نوبتى در شهر يسى اوان اشتداد مرض و بقاياى آفات طاريه كه هر يك در اهلاك بدن علّتى مشتعله تواند بود در خاطر خطور كرد كه اين سفر پر خطر هر چند متضمن احراز مثوبات اخروى و موجب حصول مقاصد دنيوى مىتواند بود ، فامّا سزاوار آن بود كه گنج عزلت و كنج وحدت را مبدل به اين تشويش و غوغا نمىساختم و در گوشهء فراغ بدرس و تصنيف مىپرداختم . هرات را در عين عافيت گذاشتن و روى همّت بجانب تركستان برفراشتن و در آنجا انواع زحمت و الم كشيدن و زهر - آب مفارقت احباب و تلخى امراض و عذاب چشيدن با وجود بقاء اختيار و قدرت در ترجيح هرات بر تركستان ، از شيمهء خردمندى بسيار دور بود و از راه دانش و عقل