باشد كه مقام احديّت است اگر نظر بوحدت فقط مىكنى و مقام واحديت اگر نظر بمقام جمع مىنمايى و تعبير از هر دو مقام بالف مىكنند و در بيت اشارت باستقامت شده بحسب اعمال ، زيرا كه هر گاه كه در هر كار مرد عاقل راست شد همچو الف حقيقت استقامت كه تعبير از آن بفعل مأمورات و ترك منهيّات كرده‌اند درو ظاهر شد و اما لطايف شعرى اگر چه عقول از كنه [ 28 ر ] ادراك او عاجزست فامّا آنچه اهل شعر بضبط آورده‌اند در حقيقت شعر آنكه او كلاميست مقفى موزون كه مشتمل بر تخييل باشد و حقيقت تخييل مخيّل ساختن معنيست از معانى در رنگ ترغيب يا ترهيب و هر چند كه اين ترغيب و ترهيب مخيّل صورتهاى غريب‌تر دارد شعر مخيّل‌تر و لطيف‌ترست و ترغيبات « 1 » رنگ عاشقى و ترهيبات او را غزل گويند و ادراج مقاصد كليه را قصيده خوانند و در قصيده تخيّلات هر چند بدان مقصد كه در قصيده است مناسبت بيشتر دارد مقبول‌ترست و اقصى مقاصد درين قصيده ابجدست و اول و اجّل آن حروف الف و سخن در تركيب آدم است و نصيحت اولاد كه صورت تركيب پدر دريابند . در عقب آن سخن بطريق نصيحت فرمودن كه در هر كار اى عاقل راست شو همچو الف تخيّل است بدانكه الف گوييا ازين جهة به صورت استوا نموده تا عاقل او را به بيند و از استواى او اين فرا گيرد كه در هر كار مستوى مىبايد بود و راست كردار و گفتار تا همچو الف مظهر تجليّات وحدت شوند و چون الف مبداء تركيب هر چيزست اشارت بعناصر ميفرمايند و بيان آبا و اجداد مىنمايند . بيت بو معنى بولدى حق دين اسره مشكل * عناصر بولديلار اجداد و آبا ترجمه شد اين معنى ز حق بسيار مشكل * عناصر گشته‌اند اجداد و آبا مراد آنكه اين معنى كه ابجدست فايض از جناب حق احدست و هر

--> ( 1 ) - در اصل : ترغيات .