گيلان بعينه هم از اين مقوله مقدمه‌اى پرداخته است ، و معلوم نيست كه اين قضيه بر كدام يك از ايشان واقع شده . واللّه اعلم . اما گويند كه جمعى از اعراب كه بر سليمان عاصى شده در آن حدود كه امروز لرستان است پناه به كوههاى حصين آورده بودند ؛ در آن حين كه معتمد سليمان دختران به جهت او مىآورد ايشان او را هلاك كردند و آن دختران را بستدند . بعد از آنكه آن جماعت دختران از ايشان باردار شدند خشم خداى بر آن قوم مستولى گشت تا به غير از اين دختران مجموع به طاعون هلاك شدند ، و نسل آن دختران . لغتى كه امروز لران دارند از ميان تركى [ و عربى تلفظ كردند ، و به مرور ايام تغيير چنان به لغت ايشان واقع شد كه نه عربى و نه تركى ] از الفاظ ايشان مفهوم مىشود مگر كلمه‌اى چند كه نزديك است به عربى ديگر آنكه اين هشت حرف قطعا به لغت ايشان در نمىآيد : حا ، شين ، صاد ، طا ، ظا ، عين ، غين ، ق . چون شرح اصل و نسب ايشان مشروح شد اكنون شعبهء طبقات سلاطين ايشان را ياد كنيم انشاء اللّه . طبقهء اتابكان لر بزرگ بدان كه ولايت لرستان به غايت وسيع و عريض افتاده ، و آن را به دو قسم منقسم كرده‌اند ؛ يكى را لر بزرگ ، و دوم لر كوچك مىخوانند . و اين لقب به واسطهء آن يافتند كه به تاريخ سنهء ثلاث مايه ( 300 ه / 913 م ) هجرى دو برادر حاكم اين دو قسم شدند : قسم اول را به نام برادر بزرگ و قسم دوم را به نام برادر كوچك باز خوانند . و احشام هردو قسم از آن روز جداگانه كردند . و همچنين بطنا بعد بطن اولاد ايشان كدخدانه با رعايا معاش مىكردند ، تا دولت نصير الدين محمد بن هلال واقع شد . و او بنيادى در حكومت نهاد و به عدالت نيك را از بد تميز كرد . و به واسطهء بىوجودى آبا و اجداد او نصف زمين لرستان را شولان متصرف شده بودند . و پيشواى شولان معاصر او سيف الدين مهاكان روزبهانى بود كه از عهد اكاسره تا آن زمان حكومت شولستان پدران او كرده بودند . نصير الدين محمد او را بكشت و حكومت شولستان به نجم الدين اكبر نامى داد كه حكام شولستان تا امروز از نسل