معين الدين نطنزى
307
منتخب التواريخ معينى ( فارسى )
ماوراء النّهر و ساير بلاد انتشار يافت . سلطان غازى از رشك آن فتح خواست كه ديگربار خود توجّه نمايد . فى الحال فرمود تا كوركهء كوچ بر كوههء هميون به تبرّك بستند و رايات نصرت شعار در حركت آمد . هرچند كه به تعجيل براند تا حدود يونغال و قوحقار كه برسيد اثرى و خبرى از هيچ ايل نيافت . در حين مراجعت خبر رسيد كه توقتاميش اغلان از دشت قبچاق فرار نموده التجا به درگاه عالمپناه مىآورد ، و تومان تيمور اوزبك را به استقبال فرستاد . و روانه فرموده عنان مراجعت به طرف دار السّلطنهء سمرقند معطوف ساخت . ذكر حقوقى كه سلطان غازى نسبت با توقتاميش ثابت فرمود و بيان كفران او در عوض آنها و مقاتلهاى كه ميان سلطان و اروس خان واقع شد چون توقتاميش به درگاه دولت رسيد ، سلطان غازى در احترام قدوم مبالغهاى لاكلام به تقديم رسانيد مثل آنكه هم در مجلس اوّل از بارخانههاى پادشا [ ها ] نه و تجمّلات شاهانه با مركوبات و ملبوسات به يك دفعه انعام فرمود و بالادست سراپردهء خاصّ يورت او تعيين كرد . بعد از آنكه مهمّات كلّى و جزوى او را به اتمام [ رسانيد ] مثال داد تا منشور حكومت تركستان به نام او موشّح گرديد . چون توقتاميش مقضى المرام به دار السّلطنهء صاوران برسيد ، اروس خان را از وصول او خبر شد . فى الحال پسر خود قتلغ بوقا اغلان را با لشكرى چند به دفع او فرستاد . توقتاميش نيز مستعدّ جنگ شده هم در حوالى صاوران با او مصاف داد . در حالت جنگ و جدل تيرى بر چشم قتلغ بوقا آمد و هلاك شد و هردو لشكر بقايمى بريختند ، چنانچه توقتاميش از هول آن رستاخيز تا سمرقند نايستاد و لشكر مخالف نيز به واسطهء قتل قتلغ بوقا اغلان ، خايب و خاسر بازگشتند . سلطان غازى ديگرباره توقتاميش را به تجمّل و تكلّف تمام بياراست و چنانچه دلخواه او بود به صاوران فرستاد . اروس خان از مغابنهء قتل پسر به جهت انتقام ، لشكر تمام بياراست و پسر ديگر خود توقتاقيا را نامزد دفع توقتاميش گردانيد .