معين الدين نطنزى

86

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

به فتح ممالك خراسان و عراق نهاده از جيحون عبور كرد و در موضعى كه به مرغاب موسوم است با اباقا خان مصاف داد و منكسر و خاسر منهزم شد . قوبيلاى قاآن انكسار او را موجب دولت خود ديد و با لشكرى گران متوجه جغطاى شد . پيش از وصول قاآن به يك شب در سنهء سبعين و ستّ مايه ( 670 ه / 1271 - 1272 م ) به فجأة فرورفت ، و مقبرهء او در جلگهء اوزجند واقع است . ذكر جلوس توقا تيمور بن براق چون قاآن به كنار اردوى براق رسيد خبر وفات براق بشنيد و از توجه خود پشيمان گرديد . بسيار متأسف شد و تا هفت روز در اردوى او تعزيت گرفت . بعد از آن توقا تيمور را كه ارشد اولاد براق برد به‌جاى پدرش اجلاس فرمود . و روز ديگر كه طوى تهنيت آخر گشت نظر بر آنكه اتلافى چند به واسطهء مكث او واقع مىشود هم در شب كوچ نموده مراجعت كرد . توقا تيمور يازده سال چنانچه قاعدهء سلطنت بود به تقديم رسانيد و توراء فايت باتو را ديگرباره احيا كرده امور سياسى و عرفى را چنانچه بود به‌جاى نهاد . بعد از آن در تاريخ سنهء سبع و ثماثين و ستّ مايه ( 687 ه / 1288 م ) به مرض طبيعى در جلگهء اوزجند فرورفت و هم در آنجا دفن كردند . ذكر جلوس دوا خان بن قايدوسيجن پادشاهى به غايت عاقل ، فاضل ، ذو شوكت ، صاحب راى ، بزرگ قدر بوده ، چنان كه از مجموع اقران و اخوان به عقل و تدبير او را ممتاز شناخته‌اند . دولت بزرگ داشت چنانچه در هيچ معركه‌اى پشت نداد و بر تمامت الوس‌هاى آبا و اجداد مستولى شد ، و بسيارى از مضافات ممالك خطاى نيز به دست آورد ، و از ايران زمين اكثر خراسان را نيز داخل تصرفات خود گردانيد . و در تركستان و فرغانه چند