معين الدين نطنزى

87

منتخب التواريخ معينى ( فارسى )

شهر بزرگ احيا كرد . از آن جمله يكى خطّهء قبّة الاسلام اندكان است كه در آن خطه [ از ] مجموع ممالك حوزى غلبه‌اى تمام بياورد ، و تا امروز هر محله در آن شهر به قومى مخصوص و منسوب است و در خطهء سمرقند نيز مآثر دارد . مدت شانزده سال به استقلال حكومت كرد و در سنهء خمس و سبع مايه ( 705 ه / 1305 - 1306 م ) به مرض طبيعى فرورفت ؛ و او را در جلگهء اوزجند دفن كردند . ذكر جلوس ايسن بوقا بن دوا خان به وقت وفات پدر در ملازمت قاآن بود ، به جهت آن سلطنت بر برادر او كبك - خان مسلم شد ، چون حسن كياست و رياست كبك بر همگنان روشن بود جمهور طوايف مطيع و منقاد او شدند ، و به اندك زمانى بر مجموع ممالك جغتاى مستولى گرديد . بعد از آنكه يك سال و نيم سلطنت كرد ايسن بوقا خود را در زمرهء ديگر مطيعان داشته به نزديك كبك بيامد . كبك خان از غايت نيكو دلى تخت سلطنت را به برادر بزرگ خود تسليم نمود و خود به جرگهء اطاعت و انقياد بايستاد . ايسن بوقا در عوض آن بفرمود تا از كلى الوس متمولان را به جهت خود بگزيند . كبك همچنان كرد و جمعى كه [ تا ] امروز مفاخرت به انجوگرى كبك مىكنند از نسل ايشان‌اند . بعد از آن ايسن بوقا جلوس كرد . سه سال مستقل به سلطنت بنشست . يسور اغلان به حكم قاآن تمچهء مملكت جغطاى كرده به سرحد قراخواجه بيامد . ايسن بوقا و كبك با لشكرهاى گران متوجه دفع او شدند . چون به واسطهء كثرت لشكر ، عبور ايشان از يك راه متعذر بود ، ايسن بوقا از راه كاشغر و كبك از راه الماليغ روان شدند . لشكر ايسن بوقا منازل را كه در ممر بود غارت‌كنان مىرفتند ، به تصور آنكه اگر چنانچه با دشمن مقابله كنند قوتى داشته باشند ، بعد از قهر و قمع دشمن به مرور عمارت پذيرد ؛ و اگر شكستى واقع شود دشمن را تمتعى از آن نباشد . اما كبك نظر بر آنكه اگر بر دشمن مسلط گردد ، به آوازهء عدالت او اهالى ممالك بيگانه نيز مستظهر شوند ، و اگر شكستى روى نمايد رعيت طالب و خواهان او