شرف الدين فضل الله حسينى قزوينى
412
المعجم في آثار ملوك العجم ( فارسى )
" ذكر پادشاهى اسكندر بن فيلقوس كه او را ذو القرنين گويند " ( * 1 ) - و الشّمس معرضة . . . : خورشيد به گستردگى مىتابد گويى كه سپرى است كه پهلوان نيزهزن آن را برگردانده است . ( * 2 ) - حوافر : جمع حافر ، سمهاى چهارپايان . ( * 3 ) - يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا . . . : اى اهل ايمان ! همه متفقا نسبت به اوامر خدا در مقام تسليم درآييد . آيه 208 سوره 2 ( البقره ) . ( * 4 ) - و اجهل اهل الارض . . . : نادانترين مردم كسى است كه رشك برنده باشد بر كسى كه در سلطنتش مىخرامد . اين بيت در امثال و حكم عبد القادر رازى صفحهء 215 چنين آمده است : و اظلم اهل الظّلم من ظلّ حاسدا * لمن بات فى نعمائه يتقلّب ( * 5 ) - من طلب شيئا . . . : كسى كه چيزى را طلب كند و جديت و تلاش كند ، مىيابد . ( * 6 ) - بكلام لو انّ . . . : به زبانى ( سخنانى ) كه اگر روزگار را گوشى بود ، از خوبى آن گفتار به نيوشيدن مىگراييد . ( * 7 ) - الحمد اللّه الّذى . . . : حمد و سپاس مخصوص خدايى است كه ستايش را براى خود خالص گردانيده و با عظمت خويش ، بر آفريدههايش عزيز گرديده و با دوام فرمانروايىاش ، پادشاهان را مقهور كرده است و با زيادى عزتش ، جباران و ستمگران را خوار كرده و با عظمتش فاصله ميان مشرق و مغرب ( تمام عالم ) را نزديك كرده است . او را بر نعمتها و آنچه بر ما منت نهاده ، مىستايم و براى شكرگزارى آنچه كه از فضيلت خود به من بخشيده است از او يارى مىجويم . از او مىخواهم قلبهاى ما براى پذيرش آنچه مورد رضايتش است ؛ گشوده نمايد ( به ما شرح صدر عطا كند ) و ما را از ارتكاب