عبد الحسين ميرزا فرمانفرما

328

مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )

همان عقبهء كوه جبال بارز است . و در اين حوالى علوفه كم و شكار كوهى بسيار است . مزارسانان 617 از كم‌سرتاب تا مزارسانان هشت فرسخ و در عرض راه ابدا آب و آبادى نيست و اطراف جادّه هم علوفه به نهايت و شكار كوهى فراوان و راهش رو به فراز و سنگلاخ و به نهايت صعب العبور است . زيارت مزارسانان در ميان كوه واقع و به اصطلاح عوام آنجا را « قدمگاه » مىدانند و در وسط جادّه چشمهء آبى جارى و آبش قدرى ناگوار است و صد الى پنجاه اصله نخل در آنجا است و چند نفرى از خدّام همان زيارت در آنجا در كتوك ساكن [ اند ] و نخيلات مزبوره متعلق به آنها است و به همين ملاحظه ديوانيان ماليات از آنها نمىگيرند و جزئى به عنوان سرشمار به آزاد خان مىدهند . هوديان - كوه خسرين 618 از مزارسانان تا هوديان شش فرسخ و راهش رو به فراز و سنگلاخ بسيار سخت و در ميان كوههاى خسرين [ است ] و نشيب و فراز بسيار دارد و ابدا عبور دادن توپ از اين راه ممكن نيست و در وسط راه چشمه‌اى است موسوم به چشمهء درذان و آبش ناگوار و كم است . علوفه و شكار هم به‌طور ندرت يافت مىشود . هوديان - مزرعه‌اى است در ميان كوهها واقع ، و از اين جهت آن كوه را كوه هوديان مىگويند و مالك مزرعهء مزبوره طايفهء بامرى و سابقى است و محصول آن شتويا صيفيا قريب چهل خروار و نخيلات آن هم معادل هزار اصله است . و اهالى آن تخمينا شصت خانوار [ ند ] و در خانه‌هاى گلى و سنگى سكونت دارند . انتهاى رودبار 619 و در اين نقطه [ 360 ] خاك رودبار منتهى [ مىشود ] و به‌طرف دركشكين و در آهو و به زمان - چنان كه در شرح بلوچستان گذشت - متعلق به آنجا است و اين مزارع مالياتش از طرف امير درّان خان جمع آزاد خان [ است ] . و منزل به منزل از بيژن‌آباد تا اينجا هوايش بهتر و هواى هوديان برزخ ما بين گرمسير و سرحدّ [ ست ] و كمال اعتدال را دارد . از كهنوج سعيد خان خطّى به جنوب جدا شده به بارگاه و منوجان مىرود و از