عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
327
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
بيژنآباد 615 از كهنوج سعيد خان خطّى رو به شرق به بيژنآباد آمده و از آنجا به شرق شمالى به كوهستان مىرود و خط كهنوج و بيژنآباد سابقا ذكرش گذشته . از بيژنآباد تا كوهستان شش فرسخ و خطش اندكى رو به فراز و جزئى سنگلاخ است و همينكه يك فرسخ بگذرد به نهر شاهآباد مىرسد و از آنجا سه تا كوهستان ديگر آب و آبادى نيست و اطراف راه اقسام علوفه ممكن و آهو نيز بسيار است . در كوهستان چهار مزرعهء قنات آب [ هست ] و شرح آنها را اجمالا به رشتهء تحرير مىآورد : ملكآباد - ملكى آزاد خان كوهستانى كه از خويشان امير درّان خان است . محصولش شتويا صيفيا قريب سى خروار [ ست ] و به علاوه دويست سيصد اصله نخل هم دارد . جانآباد - ملكى على خان و غلام رضا خان برادرهاى آزاد خان ، و اين مزرعه نيز از حيث محصول و نخل به قدر ملكآباد است . پاكوئى « 1 » - ملكى مدد خان و دفتر خان عموهاى آزاد خان . محصولش از شتوى و غيره معادل ملكآباد است . منىگز « 2 » - ملكى داد على سلطان شنبوئى و كسانش . محصول و نخيلات مزرعهء مزبوره از آنها جزئى بيشتر است . و اهالى اين چهار مزرعه قريب پنجاه خانوارند و در يك نقطه خانههاى كتوكى دارند و خود آزاد خان در اين نقطه خانهء رعيتى براى خود ساخته و فى حدّ نفسه خالى از امتياز نيست و هواى اين مكان از كهنوج سعيد خان قدرى بهتر است . چاه كمسرتاب 616 از كوهستان تا كمسرتاب هفت فرسخ و راهش اندكى رو به فراز و جزئى سنگلاخ است . علوفه و آهو هم در اين دشت ممكن است . كمسرتاب چاهى است در يمين جادّه به فاصلهء صد قدم واقع . آبش شيرين ولى كم است . و در شمال نقطهء مزبوره كوه نمداد است كه طوايف نمدادى و رئيسى در آن حوالى مرتع مىكنند و ماليات آنها جمع حكومت بم و نرماشير است . و كوه نمداد متمم كوه شاه و كوه شاه متصل است به كوه جبال بارز و درواقع
--> ( 1 ) - جغ : پاكوه . ( 2 ) - جغ : منيگز .